پایان‌نامه

وجود ذهنی از دیدگاه فلاسفه و متکلمین

فرشته فاضلی

چکیده

یکی از مباحث مطرح شده در فلسفه اسلامی،بحث وجود ذهنی می باشد. این مبحث ربط وثیقی با مباحث عمده معرفت شناسی دارد.عنوان این رساله اثبات وجود ذهنی از دیدگاه فلاسفه و متکلمین می باشد.این رساله آراء متفاوتی را که در این زمینه وجود دارد، تبیین و نقد نموده و دیدگاه ملا صدرا را تقویت می نماید. پس از بررسی در این رساله به این نتیجه رهنمون می شویم که در بحث چیستی وجودذهنی، با توجه به وجود ماهیات اشیاء و ویژگی های آنها در ساحت ذهن و عدم آنها در خارج از ذهن، حکم به تحقق وجود ذهنی می-شود. در بحث کاشفیت وجود ذهنی نیز می توان با توجه به باور فلاسفه اسلامی به عقل فعال و مبادی عقلیه و ارتباط نفس با آنها، واقع نمایی و کاشفیت وجود ذهنی را اثبات نمود.

اساتید راهنما و مشاور

عباس جوارشکیان، علیرضا کهنسال

پایان‌نامه‌های مشابه

  • بررسی مقایسه ای وجود ذهنی و نقش آن در معرفت از دیدگاه ابن سینا و ملاصدرا

    پایان‌نامه۲۰۱۰وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه قم - دانشکده الهیات و معارف اسلامیزینب ابراهیمی

    نظریه وجود ذهنی از نظریات مهم در باب علم و معرفت است که در این پژوهش نظریات دو حکیم نامدار اسلام، ابن سینا و ملاصدرا را به روش کتابخانه ای مورد بررسی قرار داده و با هم مقایسه کرده ایم. وجود ذهنی از دو جهت وجود شناختی و معرفت شناختی مورد بررسی قرار می گیرد. وجود ذهنی از نظر وجود ش

  • بررسی ارتباط وجود ذهنی با معاد جسمانی و روحانی از دیدگاه ملاصدرا

    پایان‌نامه۲۰۱۳وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی - دانشکده علوم انسانیفاطمه اسدی تپه

    مسأله نفس و اهمیت آن در باب معاد از دیر باز مورد توجه اندیشمندان قرار گرفته است. به ویژه توجه صدرالمتألهین به این امر از زاویه وجود، صبغه نوینی به این موضوع در فضای فلسفه بخشیده است. وی با پذیرش وجود ذهنی در کنار وجود عینی، می خواهد وجودی را در فلسفه عرضه کند که مخلوق نفس انسانی

  • ماهیت وجود ذهنی و نقش آن در شناخت از دیدگاه بوعلی، فخررازی و ملاصدرا

    پایان‌نامه۲۰۱۱وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه قم - دانشکده الهیات و معارف اسلامیمحمد جواد پاشایی

    چکیده: این پژوهش که با موضوع وجود ذهنی بر مدار سنجش نظرگاه های سه فیلسوف (ابن سینا، فخررازی و ملاصدرا) جهت یافته است، بر آن است تا از رهگذر این مقایسه، زوایای مسأله وجود ذهنی را در حد امکان پوشش و عیاری مطمئن جهت راستی آزمایی مشکل شناخت برای مخاطب خود به ارمغان آورد. از این روی و

  • رابطه و تمایز وجود ذهنی با علم از دیدگاه ابن سینا و ملاصدرا

    پایان‌نامه۲۰۱۳وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی - دانشکده علوم انسانی و پایهزهرا ثابتی

    «علم» یکی از موضوعات دیرینه فلسفی است که ابن سینا و ملاصدرا نیز در آثار مختلف خود بدان پرداخته اند. لکن نظرات ایشان درباره چیستی ادراک، کیفیت حصول و مراتب آن در مواردی با یکدیگر متفاوت است. همچنین «وجود ذهنی» اگرچه در زمان شیخ الرئیس به عنوان بحث مستقل فلسفی مطرح نبوده، مورد توجه

  • کلام باری از دیدگاه فلاسفه و متکلمین اسلامی

    پایان‌نامه۲۰۱۲وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه فردوسی مشهد - دانشکده الهیات و معارف اسلامی شهید مطهریمحمد رضا حیاتی

    همه مسلمانان به پیروی از قرآن و سنت متفق اند که یکی از صفات خداوند متکلم بودن او است و اما این که حقیقت کلام الهی چیست و آیا کلام خداوند حادث است یا قدیم اختلاف دارند. نخستین کسانی که از ماهیت کلامِ خدا و کیفیت هم سخنیِ او با پیامبران سخن گفتند متکلمانِ معتزلی بودند که از دیدی فل

  • ضرورت دین از دیدگاه فلاسفه نو صدرایی (علامه طباطبایی، استاد مطهری، استاد جوادی آملی)

    پایان‌نامه۲۰۱۳وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه رازی - دانشکده ادبیات و علوم انسانیصباح توکلی

    در این پژوهش که با عنوان «ضرورت دین از دیدگاه فلاسفه نوصدرایی» می باشد، این مسئله مطرح است که انسان چه نیازی به دین دارد و نقش دین در زندگی انسان چگونه است؟ آیا حضور دین در زندگی انسان ضروری است یا خیر؟ هر چند در این مسئله، دیدگاه ها و رویکردهای گوناگونی وجود دارد، ولی در این پژو

اسناد مشابه

  • نحوه وجود ذهنی مفاهیم فلسفی؛ بررسی تطبیقی دیدگاه ملاصدرا و علامه طباطبایی

    مقاله۲۰۲۶حکمت صدراییمسلم احمدی

    ملاصدرا و علامه وجود ذهنی را مختص ماهیات می‌دانند؛ اما دو امر آنها را به تحلیل نحوه وجود ذهنی مفاهیم فلسفی سوق داده است؛ 1. عروض و اتصاف مفاهیم فلسفی در خارج و 2. دیگر نمایی ذاتی مفهوم که لاجرم هر مفهومی چه ماهوی و چه فلسفی باید ما به ازایی محقق یا مقدر داشته باشد. از دیدگاه ملاص

  • مقایسه دیدگاه فاضل قوشچی و ملاصدرا پیرامون وجود ذهنی

    مقالهحکمت صدرایینجف یزدانی، استادیار گروه فلسفه دانشگاه آیت الله حائری میبد محمد حسین دهقانی، مربی گروه فلسفه دانشگاه آیت الله حائری میبد

    اعتقاد به حصول ماهیت اشیاء در ذهن، در بحث وجود ذهنی، سبب طرح اشکالات متعددی در این زمینه گردیده است که از آن جمله می توان به اتصاف ذهن به امور متضاد، اتصاف ذهن به لوازم ماهیت و مهم تر از همه اجتماع دو مقوله اشاره کرد. اندیشمندان زیادی در پی پاسخ به این اشکالات برآمده اند. یکی از

  • مقایسه دیدگاه فاضل قوشچی و ملاصدرا پیرامون وجود ذهنی

    مقاله۲۰۱۶حکمت صدرایینجف یزدانی، محمد حسین دهقانی

    اعتقاد به حصول ماهیت اشیاء در ذهن، در بحث وجود ذهنی، سبب طرح اشکالات متعددی در این زمینه گردیده است که از آن جمله می‌توان به اتصاف ذهن به امور متضاد، اتصاف ذهن به لوازم ماهیت و مهم‌تر از همه اجتماع دو مقوله اشاره کرد. اندیشمندان زیادی در پی پاسخ به این اشکالات برآمده‌اند. یکی از

  • بازخوانی دیدگاه دو حکیم زنوزی در مسئلۀ وجود ذهنی

    مقاله۲۰۲۵پژوهش های فلسفی – کلامیمحمد حسین زاده

    دیدگاه ملا عبداللّه زنوزی و آقا علی مدرس در مسئلۀ وجود ذهنی از دو جهت حائز اهمیت است: هم مورد مناسبی برای تبیین نسبت نظریۀ وجود ذهنی با تفسیرهای مختلف اصالت وجود است و هم به خودیِ خود مشتمل بر ابداعاتی -نظیر تعمیم نظریۀ وجود ذهنی به مجردات تام از جمله واجب‌تعالی- است، که لازم است

  • وجود ذهنی از دیدگاه علامه طباطبایی(ره)

    مقالهآینه معرفترضا اکبریان، دانشگاه تربیت مدرس غلامعلی مقدم، دانشگاه علوم اسلامی رضوی

    پیدایش علم و چگونگی ارتباط آن با خارج، از مسائل مهم فلسفه است. وجود ذهنی از سویی با علم و از سوی دیگر با وجود در ارتباط است. دیدگاه رایج در وجود ذهنی، بر محور ماهیت و انحفاظ آن در ذهن و خارج استوار است. در این مقاله دیدگاه خاص علامه طباطبایی، تبیین مبانی فلسفی و تفاوت آن با آراء

  • وجود ذهنی و حقیقت علم؛ تفسیری تجزیه گرا از دیدگاه ملاصدرا

    مقاله۲۰۱۵دوفصلنامه علمی ـ پژوهشی حکمت صدراییمحمد سعیدی مهر

    بر اساس یک تفسیر حداکثری از نظریة وجود ذهنی می توان این نظریه را مشتمل بر سه رکن دانست: 1. در موارد علم حصولی امری (یا صورتی) در ذهنِ (نفس) عالِم وجود می یابد؛ 2. حقیقت علم حصولی چیزی جز همان صورت موجود به وجود ذهنی نیست؛ 3. صورت موجود در ذهن به گونه ای مطابق با معلوم خارجی است (