چشمانداز روابط ایران و آمریکا؛چالشها و فرصتها
چکیده
در اواخر قرن بیستم دو حادثه مهم و تاریخی در جهان اتفاق افتاد که این دو حادثه منشأ تحولات بسیار شگرف و عظیمی گردیده است: 1-ظهور انقلاب اسلامی ایران و استقرار حکومتی مستقل با ماهیتی جدید. 2-فروپاشی یکی از دو ابرقدرت جهانی در جهان دو قطبی که از بعد از جنگ جهانی دوم بر جهان سیطره کامل داشتند یعنی اتحاد جماهیر شوروی. با فروپاشی ابرقدرت اتحاد جماهیر شوروی رقیب سرسخت 50 ساله ابر قدرت دیگر یعنی ایالات متحده آمریکا این تصور را در افکار عمومی جهان خصوصاً نظریهپردازان حوزه علوم اجتماعی و سیاسی ایجاد نمود مطمئناً لبیرالیسم که منشأ صهیونیستی دارد نظم نوینی را بر جهان حاکم نموده و جهان تک قطبی شکل میگیرد. و هژمونی آمریکا که از بعد از جنگ جهانی دوم بر بخشی از کره زمین مسلط گردیده اینک با فروپاشی نظام ایدئولوژیک مارکسیستی- لنینستی اتحاد جماهیر شوروی بر بخش دیگر جهان نیز مسلط خواهد شد. امّا ظهور انقلاب اسلامی ایران کلیه معادلات جهانی و تحلیل همه نظریهپردازان غربی را در هالهای از ابهام برده و جهانیان شاهد ظهور اندیشهای مبتنی بر نوع جدیدی از حکومت براساس دین گردید. نگاه ایدئولوژیک آمریکا براساس تفکر و اندیشه پیوریتانهای بنیانگذار نظام سرمایهسالار در چهارچوب صهیونیست مسیحی حکومتهای سوکولار بر اومانیست و جهانبینی ماتریالیستی حاکم بر غرب بعد از رنسانس و کشف آمریکا و نگاه ایدئولوژیک ایران اسلامی براساس تفکر و اندیشه اسلامی بنیانگذار نظام حکومتی با نگرش شیعی و ولایت فقیه مبتنی بر جهانبینی الهی تضادهای عمیقی را در روابط با غرب خصوصاً ایالات متحده آمریکا ایجاد نموده است که چشمانداز روشنی از روابط فیمابین متصور نمیباشد. اختلاف اساسی و بنیادی این دو کشور در سه محور: 1- اختلاف اقتصادی 2- تفاوتهای فرهنگی 3-اختلاف بر سر اسرائیل میباشد. محور اقتصاد غرب در اساس اقتصاد سرمایهداری مبتنی بر همهگونه آزادی عمل در افزایش سرمایه و گردش آن در بستر اندیشه مرکانتلیستی آن تضادی عمیق و آشکار با نظام اقتصادی ایران دارد. در عرصه فرهنگی چالشها و تضادهای عمیق دیدگاه ایدئولوژیک دو کشور بر آزادی، دمکراسی،آزادی زن، حقوق بشر و... فاصلههای زیادی را ایجاد نموده و در بحث اسرائیل تاکنون هیچکدام از عقاید خود مبنی بر حذف اسرائیل یا حفظ اسرائیل کوتاه نیامده و با تعریف مرزهای امنیتی توسط هر دو کشور ایران و آمریکا و پیچیدگی روابط هر کدام با اقمار خود در منطقه چشماندازی در حل موضوع دیده نمیشود. نقش انگلیس بعنوان قدیمیترین و با سابقهترین استعمارگر منطقه خاورمیانه و جهان و شناخت شبکههای امنیتی و اطلاعاتی به همه زوایای تاریک و روشن ایران و منطقه مانع بزرگ و اصلی حل و فصل اختلافات فیما بین ایران و آمریکا خواهد بود.