تولید کالوس از گونه بومی onosma ایران و بررسی عوامل فیزیکی و شیمیایی موثر بر رشد کالوس
چکیده
گونه ی onosma dasytrichum گیاه دارویی مهم متعلق به خانواده ی گل گاوزبان است. علاوه بر خواصّ درمانیِ وسیعی که برای جنس onosma برشمرده شده است (از جمله، داروی التیام بخش بافت های زخمی و سوختگی ها)، این گیاه منبع متابولیت های ثانویه نظیر ترکیبات آنتی اکسیدان، ضدّالتهاب، ضدّ میکروبی و ترکیباتی دیگر نظیر شیکونین و روغن های فرّار است که در صنایع دارویی، آرایشی و بهداشتی قابل استفاده است. از اهداف این تحقیق، نخست بهینه سازی کشت بافت گونه onosma dasytrichum می باشد. از آن جا که تکنیک کشت بافت پیش زمینه بسیاری از کارهای مهم مانند کشت تعلیقی، مطالعات بیوسنتزی و بیوشیمیایی، مهندسی متابولیک، استحصال و بهبود گیاهان تراریخت و ... می باشد، راه اندازی و بهینه سازی کشت بافت به منظور رسیدن به حداکثر توده زیستی از گیاهان وحشی که مصارف دارویی و صنعتی دارند، حائز اهمیت است. هدف دیگر، بررسی حفظ ثبات ژنتیکی در محیط کشت درون شیشه ای این گیاه و تلاش برای القای تولید رنگدانه ی شیکونین توسط سلول ها و تأثیر عوامل مختلف بر میزان تولید این ماده می باشد. در این تحقیق، تیمارهای مختلفی، مانند تیمارهای هورمونی ]2 نوع(d-2،4 و -t2،4،5) هرکدام 3 دوز (2/0 و 5/0 و1 میلی گرم در لیتر)[، غلظت منبع کربنی ]4 مقدار(30 و 40 و 50 و 60 گرم در لیتر)[، تیمار محیط کشت ]6 نوع(ms ، ls ، mg-5 ، m9 ، white ، b5)[ و تیمار فیزیکی (حضور و عدم حضور نور) بررسی گردید. از طرح آماری فاکتوریل، برای انجام آزمایش ها استفاده و نتایج به دست آمده با نرم افزار spss و برنامه ی anova، تجزیه آماری شده و میانگین های صفت مورد بررسی، با آزمون دانکن در سطح احتمال 05/0p? مقایسه گردید. نتیجه ی حاصل بدین ترتیب بود که محیط کشت mg-5 با میزان ساکارز 50 گرم در لیتر با تیمار هورمونی d-2،4 به میزان 2/0 و kin به مقدار 15/2 میلی گرم در لیتر بوده که در شرایط تاریکی بالاترین رشد را در کالوس های گونه ی تحت بررسی نشان داد. در کشت تعلیقی، محیط کشت ms حاوی هورمون های d-2،4و kin به ترتیب و به میزان 2/0 و 15/2 میلی گرم در لیتر و با ساکارز 40 گرم در لیتر توصیه می شود.