اخلاق سیاسی در نهج البلاغه
چکیده
بررسی نقش اخلاق در سیاست امام علی (علیه السلام) و جایگاه این دو ساحت نسبت به هم موضوع این پایان نامه بوده که سبب شناسایی راهی جهت برپایی حکومتی برپای? سیاست اخلاقی خواهد گشت. دامن? این پژوهش فرمایشات امام علی (علیه السلام) در کتاب شریف نهج البلاغه می باشد و در پاره ای از موارد به بخشی از کلام یا سیر? آن حضرت در خارج این کتاب شریف اشاره شده است. اکثر منابع این پژوهش مکتوب بوده و در پاره ای از موارد از نرم افزارهای "مکتبه اهل بیت (علیهم السلام)" و "دانشنام? علوی" یاری گرفته شده است. در این پژوهش شناخت اخلاق سیاسی در چهار بخش مورد بررسی قرار گرفته است. در نخستین بخش به مبانی و زیرساخت های اخلاق سیاسی پرداخته شده که در آن نوع نگرش به انسان، حقوق و همچنین تکالیف متقابل مردم و حاکمان مورد کنکاش قرار گرفته است. در فصل بعدی اصول اخلاق سیاسی مورد بررسی قرار گرفته که اصولی چون عدالت ورزی، وفای به عهد، صداقت، ساده زیستی، نگرش انسانی، رعایت حقوق مخالفان، حفظ وحدت و مدارا با مردم از برجسته ترین اصولی است که در سیاست اخلاقی امام علی (علیه السلام) مورد تأکید قرار گرفته است. در فصل بعدی موانعی که بر سر راه شکل گیری سیاست اخلاقی است مورد بررسی قرار گرفته است. خودکامگی، استفاده از راه های نادرست برای رسیدن به نتیج? مطلوب، ناآگاهی، جنگ ها و فتنه ها و وضعیت معیشتی نامطلوب مردم از جمله موانع اصلی می باشند که مانع تحقق سیاست اخلاقی مطلوب حضرت می شوند که می بایست برای رسیدن به این نوع سیاست از سر راه برداشته شود. در نهایت نیز نتایج و پیامدهای چنین سیاستی مورد توجه قرار گرفته و پیشنهاداتی در این خصوص به مسئولان و حاکمان جوامع اسلامی داده شده است. به اعتقاد بسیاری به کارگیری این نوع "سیاست اخلاقی" سبب سقوط حکومت می گردد، اما خواهیم دید که به کارگیری این سیاست در کوتاه مدت مزایای خود را خواهد نمایاند و در دراز مدت سبب پایداری ابدی یک حکومت خواهد شد.