پایان‌نامه

مطالعه نحوه توارث مقاومت به بیماری زنگ قهوه ای در گندم نان

حامد خاندردی

چکیده

گندم 20 درصد از کالری غذای جهان را تامین می کند و غذای اصلی حدود 40 درصد از جمعیت جهان است. زنگ قهوه ای گندم توسط قارچpuccinia recondita f.sp.tritici ایجاد می شود و یکی از مهم ترین بیماری های گندم در تعدادی از مناطق جهان می باشد. به منظور مطالعه نحوه توارث مقاومت به بیماری زنگ قهوه ای در گندم نان و برآورد اجزای ژنتیکی مقاومت، نتاج f1، f2، bc1 و bc2 (حاصل از تلاقی رقم حساس بولانی و رقم مقاوم شیرودی) همراه با والدین در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با سه تکرار کشت و در دو مرحله گیاهچه و گیاه بالغ به ترتیب در گلخانه و مزرعه مورد ارزیابی قرار گرفتند. صفات مورد مطالعه در مرحله گیاهچه شامل دوره کمون و تیپ آلودگی و در مرحله گیاه کامل شامل تیپ آلودگی و سطح زیر منحنی پیشرفت بیماری بودند. نتایج تجزیه واریانس در گلخانه نشان داد که تفاوت معنی داری بین نسل ها برای صفات مورد بررسی وجود دارد. در مقایسه میانگین صفات، نسل اول به والد مقاوم نزدیک تر بود که نقش اثر غالبیت را می رساند. برای هر دو صفت، برآورد درجه غالبیت تقریباً برابر یک بود که بیانگر غالبیت کامل مقاومت است. وراثت پذیری عمومی برای هر دو صفت بالا و وراثت پذیری خصوصی پایین بود. تعداد ژن های کنترل کننده مقاومت برای صفات مورد بررسی بین یک تاسه ژن برآورد گردید. علیرغم معنی دار بودن اثر افزایشی، جزء غالبیت از نقش بیشتری درکنترل صفات مورد بررسی برخوردار بود. مقدار منفی f برای هر دو صفت نشان داد که ژنهای غالب اکثراً در والد با مقدار پایین صفات مورد بحث جمع شده است. بر اساس نتایج تجزیه میانگین نسل ها مدل ژنتیکی پنج پارامتری به عنوان بهترین مدل پذیرفته شد. اثر های افزایشی، غالبیت و اپیستازی (خصوصاً اثر متقابل غالبیت× افزایشی و غالبیت × غالبیت) اثر معنی داری در کاهش تیپ آلودگی و افزایش دوره کمون داشتند. نتایج تجزیه واریانس در مزرعه نشان داد که تفاوت معنی داری بین نسل ها برای صفات مورد بررسی وجود دارد. برای هر دو صفت مورد بررسی در مزرعه، برآورد درجه غالبیت تقریباً برابر یک بود که بیانگر غالبیت کامل مقاومت است. در آزمایش مزرعه همانند گلخانه وراثت پذیری خصوصی پایین بود. تعداد ژن ها موثر برای صفات مورد نظر یک تا پنج عدد برآورد گردید. بر اساس نتایج تجزیه میانگین نسل ها، مدل ژنتیکی پنج پارامتری به عنوان بهترین مدل در آزمایش مزرعه پذیرفته شد. اثرات افزایشی و غالبیت و اپیستازی (خصوصاً اثر متقابل غالبیت× افزایشی و غالبیت × غالبیت) برای عمل ژنی معنی دار برآورد گردید. آزمایش دیگری که در مزرعه صورت گرفت شامل ارزیابی مقاومت سی رقم گندم نان در مرحله ی گیاه بالغ به بیماری زنگ قهوه ای بود. صفات مورد ارزیابی ارقام عبارتند از سطح زیر منحنی پیشرفت بیماری، سطح نسبی زیر منحنی پیشرفت بیماری، میانگین ضرایب آلودگی و ضریب آلودگی نهایی بودند. تجزیه واریانس اختلاف معنی دار در بین ژنوتیپ ها برای همه صفات نشان داد. درتجزیه خوشه ای برای چهار صفت، سی رقم گندم در چهارگروه طبقه بندی شدند.

اساتید راهنما و مشاور

علی اصغر نصراله نژاد قمی، محمد علی دهقان، سیده ساناز رمضان پور

پایان‌نامه‌های مشابه

اسناد مشابه

  • نحوه توارث مقاومت به زنگ قهوه ای گندم در مرحله گیاه بالغ

    مقاله۲۰۰۶مجله علوم کشاورزی ایرانعلی اصغر نصراله نژادقمی، محمدرضا بی همتا، عبدالهادی حسین زاده، علیرضا طالعی

    به منظور بررسی قابلیت توارث و نحوة عمل ژن(های) مقاوم نسبت به بیماری زنگ قهوه ای گندم، دو لاین پیشرفته ی گندم مقاوم، n-75- 15 و n-75 – 20، با یک رقم حساس به زنگ قهوه ای (بولانی) تلاقی داده شدند. والدین و نسل های f1، f2 و f3 هر تلاقی در شرایط مزرعه در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی ب

  • نحوه توارث مقاومت به زنگ قهوه‌ای گندم در مرحله گیاه بالغ

    مقاله۲۰۰۶مجله علوم کشاورزی ایرانعبدالهادی حسین‌زاده، علیرضا طالعی، علی‌اصغر نصراله نژادقمی، علی‌اکبر شاه نجات بوشهری

    به منظور بررسی قابلیت توارث‌ و نحوة عمل ژن(های) مقاوم نسبت به بیماری زنگ قهوه‌ای گندم، دو لاین پیشرفته‌ی گندم مقاوم، N-75- 15 و N-75 – 20، با یک رقم حساس به زنگ قهوه‌ای (بولانی) تلاقی داده شدند. والدین و نسل‌های F1، F2 و F3 هر تلاقی در شرایط مزرعه در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی

  • مطالعه نحوه توارث تحمل به خشکی در گندم نان با استفاده از روش تجزیه میانگین نسل ها

    مقاله۲۰۱۲پژوهش های تولید گیاهی

    روش تجزیه میانگین نسلها در گندم نان با استفاده از آزمون مقیاس مشترک بهمنظور تعیین نحوه عمل ژن انجام شد. نسلهای 1F، 2F، 1BC، 2BC حاصل از تلاقی گندم رقم شیراز (حساس به تنش خشکی) با لاین -82-14Ws) متحمل به تنش خشکی) و گندم رقم شیراز با رقم شعله (متحمل به تنش خشکی) بههمراه والدین، به

  • تغییرات ساختاری ژن مقاومت به زنگ قهوه ای lr۳۵ در ژنوتیپ های مقاوم و حساس گندم نان (triticum aestivum l.)

    مقالهعلوم زراعی ایرانرحیمه همتی گوگه، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز سید ابوالقاسم محمدی، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز سعید اهری زاد، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز

    زنگ قهوه ای از بیماری های مهم گندم است که باعث کاهش عملکرد آن می شود. تولید ارقام مقاوم یکی از راهکارهای اصلی کنترل بیماری زنگ گندم است. لازمه این عمل، شناخت ژنتیک مقاومت و ژن های مقاومت به بیماری است. در این مطالعه با استفاده از سه جفت آغازگر اختصاصی طراحی شده براساس داده های مو

  • مطالعه توارث مقاومت به زنگ قهوه‌ای در برخی ژنوتیپ‌های گندم نان به روش دای‌آلل

    مقاله۲۰۲۰پژوهش های تولید گیاهیفاطمه مهاجروطن، علی اصغر نصراله نژاد قمی، مهدی کلاته عربی، محمدعلی دهقان

    سابقه و هدف: گندم در طول دوره‌ی رشد مورد حمله بسیاری از عوامل بیماری‌زا از جمله زنگ‌ها قرار می‌گیرد. عامل بیماری زنگ قهوه‌ای گندم قارچی با نام Puccinia recondita f. sp. Tritici می‌باشد که به‌نام زنگ برگی نیز معروف است. مهمترین راه کنترل بیماری زنگ قهوه‌ای استفاده از ارقام مقاوم ا

  • نحوه توارث مقاومت به بیماری زنگ قهوه‌ای در گندم نان با روش تجزیه میانگین نسل‌ها

    مقاله۲۰۲۰پژوهشنامه اصلاح گیاهان زراعیحمید رامرودی، علی اصغر نصراله نژادقمی، خلیل زینلی نژاد، محمدعلی دهقان

    زنگ قهوهای گندم توسط قارچ Puccinia recondita f. sp. tritici ایجاد می‌شود و یکی از مهم‌ترین بیماری‌های گندم در بیشتر مناطق جهان میباشد. نتاج F1، F2، BC1 و BC2 حاصل از تلاقی رقم بولانی×ATRI525 و بولانی×ATRI527 همراه با والدین، در سه تکرار در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی جهت بررسی