بررسی ویژگیهای رسوب شناختی و محیط رسوبی نهشته های عهد حاضر در نیمه غربی شبه جزیره میانکاله و خلیج گرگان
چکیده
برای مطالعه ویژگیهای رسوب شناختی و محیط رسوبی نهشته های عهد حاضر شبه جزیره میانکاله و خلیج گرگان، واقع در گوشه جنوب شرقی دریای خزر در شمال ایران، 48 نمونه رسوب سطحی برداشته شد. بر روی نمونه ها، آزمایش های دانه بندی، کانی شناسی کیفی به کمک روش های xrd و xrf، تشخیص کانی های سنگین و بررسی نوع و شکل بلوری کانی های رسی توسط میکروسکوپ الکترونی (sem) انجام شد. صدف های موجود در رسوبات ساحلی و انواع تپه های ساحلی بادی موجود در منطقه نیز مورد بررسی قرار گرفت. در نهایت الگوی محیط رسوبی منطقه مورد مطالعه با نمونه های محیطی عهد حاضر مقایسه گردید و نوع محیط رسوبی مشخص گردید. در ناحیه مورد مطالعه، نتایج پارامترهای آماری رسوبات تقریباً مطابق با روال عادی می باشد. بطوری که رسوبات ساحلی منطقه جورشدگی خوب و کج شدگی منفی دارند در حالی که رسوبات تپه های ماسه بادی منطقه، جورشدگی بهتری از رسوبات ساحلی داشته و کج شدگی آنها مثبت است. نوع ذرات تپه های ماسه بادی و ساحلی منطقه تقریباً یکسان است و بیشتر شامل کوارتز و اووئید های تک لایه ای می باشند که نشان می دهد تپه های ماسه بادی از جابجایی ذرات ساحلی تشکیل شده اند. رسوبات خلیج گرگان جورشدگی تقریباً ضعیف و کج شدگی مثبت دارند و بیشتر از جنس خرده های اسکلتی گاستروپود و دوکفه ای هستند. کانی های رسی خلیج نیز بیشتر شامل شاموزیت، ایلیت و کلریت است که از تخریب و هوازدگی سنگ های ولکانیکی مجموعه دگرگونی گرگان منشأ گرفته اند. نتایج حاصل از بررسی کانی های سنگین در رسوبات مورد مطالعه نشان می دهد که کانی های سنگین گروه پیروکسن و آمفیبول از فراوانی بیشتری نسبت به سایر کانی های دیگر برخوردارند. با توجه به اینکه این کانی ها از سنگهای آذرین و دگرگونی منشأ می گیرند می توان منشأ آنها را به این مجموعه دگرگونی نسبت داد. صدف های موجود در رسوبات منطقه نیز توسط میکروسکوپ بینوکولار جداسازی و شناسایی شدند که بیشتر شامل دوکفه ای ها (از جنس cardium، dreissena وadacna)، شکم پایان (از جنس ,caspianatica و (limneaidae، فرامینیفرهای بنتیک (از جنس ammonia و (elphidium، سخت پوستان (ostracoda) و اندام های تولید مثلی جلبک های سبز کاروفیتا (oogonia) می باشند. تپه های ماسه بادی در این بخش از سواحل جنوبی دریای خزر به علت حفاظت به عمل آمده از منطقه ساحلی دست نخورده و سالم هستند. این تپه ها که دارای روند غربی- شرقی بوده بیشتر شامل تپه های عرضی، نبکاها و تپه های پارابولیک می باشند. در نهایت، این مطالعه نشان می دهد که شبه جزیره میانکاله یک محیط جزیره سدی است که توسط جریان های دریایی موازی با ساحل و امواج نسبتاً قوی تشکیل شده و خلیج گرگان در واقع یک محیط لاگون دریاچه ای در پشت سد میانکاله است.