اثر باران اسیدی در فرسایش پذیری سازندهای آغاجاری و گچساران ( مطالعه موردی: حوزه آبخیز مرغا و کوه گچ شهرستان ایذه)
چکیده
یکی از آثار و نتایج آلودگی هوا، پدیده باران اسیدی است. در دو دهه اخیر در برخی نواحی صنعتی بر اثر فعالیت کارخانه ها، میزان دی اکسید گوگرد و دی اکسید ازت در هوا افزایش یافته است. این دو ماده در اتمسفر با اکسیژن و بخار آب واکنش شیمیایی داده و به صورت اسید نیتریک و اسید سولفوریک منجر به کاهش ph کمتر از 6/5 و باران اسیدی می شوند. در دو سازند گچساران و آغاجاری صنایع عظیم نفتی، سالانه هزاران تن گوگرد و دی اکسید کربن وارد هوا می کنند و می تواند باعث تولید باران اسیدی شود. در این تحقیق به منظور بررسی فرسایش پذیری سازند های گچساران و آغاجاری به باران اسیدی، بخشی از حوزه آبخیز کوه گچ و مرغا شهرستان ایذه انتخاب گردید. بدین منظور از شبیه ساز باران در 16 نقطه و با 3 بار تکرار و در شدت های بارش 1 و 25/1 میلی متر در دقیقه و مدت بارش 10 دقیقه و با غلظت های آب مقطر و 4=ph و 5=ph استفاده شد. هم چنین عوامل خاکی سازندهای گچساران و آغاجاری مانند درصد شن، ماسه، سیلت و رس، ph، شوری خاک، رطوبت، کربنات کلسیم، ماده آلی و میزان سدیم بررسی گردیدند. به منظور انجام تحلیل های آماری از نرم افزارهای17 spss وexcel 2007 استفاده گردید. در نهایت بیش ترین تأثیرگذاری عوامل خاکی در هر دو سازند نسبت به بارش های اسیدی مربوط به کربنات کلسیم بوده است. در مجموع در سازند های آغاجاری و گچساران به ترتیب میزان رسوب تولیدی در 5=ph و در شدت بارش 1 میلی متر در دقیقه 32/1 و 43/1 برابر بارش با آب مقطر و در 4=ph، 77/1 و 62/1 برابر بارش با آب مقطر و میزان رواناب در همین شدت در 5=ph، 59/1 و 29/1 برابر بارش با آب مقطر و در 4=ph، 72/1 و 39/1 برابر بارش با آب مقطر می باشد. ولی میزان رسوب تولیدی در سازند های مذکور به ترتیب در شدت بارش 25/1 میلی متر در دقیقه و در 5=ph، 43/1 و 49/1 برابر بارش با آب مقطر و در 4=ph، 61/1 و 60/1 برابر بارش با آب مقطر و میزان رواناب در همین شدت در 5=ph، 26/1 و 18/1 برابر بارش با آب مقطر و در 4=ph، 31/1 و 28/1 برابر بارش با آب مقطر می باشد.