ارزیابی پتانسیل بیابان زایی با استفاده از روش imdpa در منطقه جلگه چاه هاشم ایرانشهر.
چکیده
چکیده پدیدهی بیابانزایی به عنوان فرآیند زوال اکوسیستمهای طبیعی و کاهش استعدادهای بالقوه در نواحی خشک تا نیمهمرطوب باعث شده تا خود را به اشکال مختلف در مناطق گوناگون کرهی زمین نشان دهد. لذا مقابله با آن در تمام مناطق درگیر با این مسئله بسیار کارساز و سودمند خواهد بود. در این زمینه می توان با ارائهی راهکارها و روشهای مدیریتی مناسب و کارآمد از شدت این پدیده کاسته و حتی از گسترش آن جلوگیری به عمل آورد. برای دستیابی به این هدف ابتدا می بایست از فرآیندهای بیابانزایی، عوامل تشدید کننده و میزان شدت و ضعف آن آگاهی کامل داشت تا بتوان به ارائهی مدلی مناسب جهت شناخت و کنترل بیابانزایی دست یافت. بنابراین شناخت معیارها و شاخصها به منظور ارائه یک مدل برای نشان دادن شدت بیابانزایی و تعیین مهم‌ترین عوامل موثر برآن جهت جلوگیری از گسترش فاکتورهای بیابانزایی ضرورت دارد. تحقیق حاضر به منظور بررسی شدت بیابانزایی در منطقه جلگه چاه هاشم ایرانشهر به وسعت 27020 هکتار واقع در حدود 210 کیلومتری غرب شهرستان ایرانشهر در استان سیستان و بلوچیستان، بر اساس روش imdpa صورت گرفت. برای بهکارگیری مدل با توجه به شرایط منطقه 4 معیار و 14 شاخص بیابانزایی برای تهیه نقشه شدت بیابانزایی منطقه استفاده شد. معیارهای بیابانزایی شامل: اقلیم، پوشش گیاهی، خاک و فرسایش بادی میباشد. سپس برای هر معیار شاخصهای آن در تک تک واحدهای کاری منطقه بررسی و وزندهی شد. با محاسبه میانگین هندسی شاخصها و بهره گیری از نرم افزار arcgis نسخه 9، نقشههای مربوط به وضعیت هر معیار یا لایه اصلی تهیه شد. در انتها از میانگین هندسی معیارها نقشه شدت بیابانزایی منطقه تهیه گردید. نتایج نشان داد که 31/22 درصد از منطقه در کلاس متوسط بیابان زایی و 69/77 درصد در کلاس شدید بیابانزایی قرار میگیرند. معیار فرسایش بادی با ارزش عددی 18/2 در کلاس متوسط و معیار پوشش گیاهی، معیار خاک و معیار اقلیم به ترتیب با ارزش عددی 97/2 ،92/2 و 68/2 در کلاس شدید بیابانزایی قرار میگیرند. از میان شاخصها، شاخص خشکی با ارزش عددی 92/3 بیشترین تأثیر و شاخص تداوم خشکسالی با ارزش عددی 6/1 کمترین نقش را در بیابانزایی منطقه دارند.