تحولات بازنمایی زنان در برنامه «خانه فیروزه ای » صدا و سیما
چکیده
موضوع پژوهش کیفی حاضر، تحلیل انتقادی گفتمان مسلط بر بازنمایی رسانه ای زنان است. هدف اصلی «تحلیل بازنمایی های ارائه شده در چارچوب گفتمان هویتی تلفیقی (شرایط سنتی و جدید) از مجلات تصویری خانوادگی تلویزیون جمهوری اسلامی ایران» است تا دریابیم زنان با چه جایگاهی در آن ها بازنمایی می شوند. بدین منظور پس از گونه شناسی گفتمان های هویتی رایج در برنامه های فوق و شناخت گفتمان غالب و سیر تطور آن در هردوره تا به امروز، بر مبنای مطالعات و پژوهش های انجام شده در این زمینه، با استفاده از مبانی نظری ومنتقدانه فمینیستی در مورد بازنمایی زنان در متون رسانه ای، نظریات گفتمانی و بازنمایی به تحلیل انتقادی گفتمان مجله تصویری «خانه فیروزه ای» از منظر رهیافت فرکلاف پرداختیم. با توجه به یافته های اسنادی در حوزه بازنمایی هویتی و جایگاه زنان از سوی تلویزیون ایران، شاهد نوعی همولوژی و تسلط بلامنازع گفتمان سنتی، ایدئولوژیک و مردسالارانه از گذشته تا کنون هستیم. برنامه مورد نظر نیز علی رغم آن که به نظر می رسید مدعی گفتمانی تلفیقی در بازنمایی جایگاه هویتی زنان باشد، اما درنهایت جایگاه زنان در چارچوب گفتمان سنتی، ولی با شیوه ای جدید، بازنمایی و بازتولید می-گردد. شیوه ای که در آن ابتدا با به چالش کشیدن ذهن زن درمورد واقعیت اجتماعی اش در عصر جدید، او را گرفتار در تنش های ناشی از شرایط جدید بازنمایی نموده و سپس با شیوه تلفیقی و تقابلی، راه برون رفت از شرایط فعلی را بازگشت به جایگاه زن در چارچوب گفتمان سنتی و مردسالارانه معرفی می کند. با پذیرش بحران در شرایط متحول امروز و عدم امکان اجتناب از نفوذ تحولات در حوزه زنان، لذا بازبینی و مدیریت هدفمند مناسبات و الگوهای بازنمایی شده در حوزه زنان با رویکردی واقع بینانه و غیر ایدئولوژیک از سوی رسانه ضروری به نظر می رسد.