نقش شورش ابن خازم در فتوح مسلمانان در ماورءالنهر و خراسان
چکیده
چکیده: عبدالله ابن خازم در دوران گسست سیاسی پس از مرگ یزید بن معاویه در خراسان با بهره گیری اختلافات قبیله ای، قدرت را در دست گرفت و به حمایت از عبدالله ابن زبیر یکی از داعیان خلافت پرداخت. به هنگام انتقال قدرت از شاخه ی سفیانی به مروانی، حکومت ابن خازم مشروعیت خود را از دست داده و به شورش تبدیل شد. او با این اقدام روند فتوح در خراسان و ماوراءالنهر را با تلاطم های جدی مواجه کرد و به مخالف اصلی حکومت بنی امیه تبدیل شد. در بررسی تأثیر شورش ابن خازم در معادلات قدرت در درون جامعه اسلامی و قدرت های منطقه ای و روند فتوح مسلمانان در ماوراءالنهر و خراسان می توان فرض کرد، این شورش برقدرت یابی اعراب شمالی، تغییر معادله قدرت به نفع ترکان و توقف موقتی فتوح در منطقه اثر گذاشته باشد. داده ها و اطلاعات این پژوهش به شیوه ی توصیفی- تحلیلی با بهره گیری از منابع کتابخانه ای جمع آوری و بررسی و تحلیل شده است. از دستاوردهای پژوهش آن است که شورش او نشانی از قدرت یابی قبایلی و منطقه ای بود که توانست به کمک این امر برای خود قدرتی را فراهم سازد. این شورش سبب شد تا حکومت اسلامی سرگرم درگیرهای قبیله ای شود و در خراسان به اعراب شمالی تکیه کند تا از این طریق این منطقه را تحت سلطه داشته باشد. این شورش حکومت را مشغول خود ساخت و علاوه بر فروکش کردن امر فتوحات در منطقه، به ترکان فرصت حمله به مسلمانان داده شد. ترکان از این طریق توانستند در منطقه برای خود قدرتی را به وجود آورند