تحقیق و تصحیح انتقادی کتاب اخلاق محمودی
چکیده
اخلاق محمودی(نصایح الوزراء)اثری منسوب به خواجه نظام الملک طوسی از بزرگترین و برجسته ترین سیاستمداران و وزیران ایران در قرن پنجم و دوره سلجوقی است.نصایح الوزراء کتابی است در حکمت عملی که با سبکی تلفیقینگاشته شده و مشتمل بر اصول اخلاقی،گزارش های تاریخی،استناد به تجارب شخصی و زندگی سیاسی خود خواجه و دیگران است که در قالب حکایات و آیات و اشعار به کمک یکی از دوستداران خواجه جمع آوری شده که در بعضی از نسخ نام مولف را خواجه نظام و در بعضی نسخ دیگر نام عبدالوهاب امامی را ذکر کرده اند؛ این کتاب برگرفته از سیاست نامه(سیَرٌ الملوک) معروفترین اثر خواجه است.اندرزنامه ها، و سیاست نامه هابهعنوانرایج ترینشکلبیاناندیشهسیاسیایرانشهریدردورهاس?می است که اوج آن در دوره سلجوقی بوده است. اخلاق محمودی شامل یک مقدمه (در بیان احوال به طور اجمال) و دو فصل است: فصل اول در تحریض فرزند بر ترک وزارت و فصل دوم در آداب و شرایط در وقت استقلال است.خواجه در فصل اول پنج مخاطره را ذکر کرده و در ضمن آن به تبیین اصولی چند می پردازد از جمله: فضیلت عدالت و لزوم برقراری آن، تلاش برای کسب رضایت پادشاه در تمام امور، تعسّر و یا عدم امکان دستیابی به چنان رضایتی که گاه نارضایتی خدا و خلق خدا را به همراه دارد و مسایل و مشکلات وزیر با امور حکومتی ، لزوم رعایت و توجه به دبیران و امور دیوانی . در فصل دوم به بیان آداب وزارت و لزوم رعایت جانب خداوند، پادشاه، نزدیکان پادشاه و سایر خلایق می پردازد.محور این نوشتار بررسی و شرح تفضیلی و تصحیح کتاب اخلاق محمودی است که تصحیح انتقادی آن با مقابله سه نسخه خطی با هدف بدست دادن متنی منقح صورت گرفته است.درتصحیحاینکتاب،سهنسخ?کتابخان? ملی باشمارههای (?-?????) و (14474-5) ونسخه شمار? (15329-5) درمیدان مقایسه با یکدیگر قرار گرفته اند ؛پس از مقابله و تطبیق نسخ،به بررسی موارد اختلاف آنها و برگزیدن واژگان مناسب درمتن مورد تصحیح پرداخته ایم، روایات و اشعار و ترجم? آیات کریمه در پانوشت ذکر شده است؛ پاراگراف بندی در حد ضرورت و به منظور سهولت در خواندن متن صورت گرفته است.