تحلیل خشکسالی های غرب کشور با استفاده از الگوهای جوی
چکیده
خشکسالی یک پدیده محیطی تکرار شونده در اقلیم های مختلف است و اثرات آن صرفاً به محیط های خشک و نیمه خشک محدود نمی شود بلکه رخداد این پدیده در ارتباط با تکرار سیستم های سینوپتیکی و تیپ های هوا می باشد . از این رو ، مطالعه و شناسایی الگوهای گردشی جوی پدیده مذکور برای درک وقوع خشکسالی های پهنه غرب کشور این ضرورتی اجتناب ناپذیر است . در این مطالعه از داده های مجموع بارندگی ماهانه 11 ایستگاه سینوپتیک منطقه طی دوره زمانی 2010-1990 استفاده شده است . به منظور ارزیابی مکانی پایش خشکسالی بر روی منطقه مورد مطالعه ، پس از محاسبه مقادیر عددی حاصل از شاخص بارش استاندارد شده با مقیاس زمانی یک ماهه برای ایستگاه های مورد نظر،سطح آستانه پوشش 70 درصدی خشکسالی در این ایستگاه ها 34 ماه به عنوان ماه خشک انتخاب گردید و با استفاده از روش میانیابی idw در محیط نرم افزار سیستم اطلاعات جغرافیایی ، تغییرات مکانی و زمانی الگوهای خشکسالی 34 ماه خشک ترسیم و نتایج نقشه ها مورد تحلیل قرار گرفت . جهت طبقه بندی و استخراج الگوهای خشکسالی های منطقه داده های میانگین ارتفاع ژئوپتانسیل روزهای بارشی ، در محدوده شبکه مختصاتی 60-10 درجه شمالی و 80-10 درجه شرقی با دقت مکانی 5/2*5/2 درجه از مجموعه داده های بازسازی شده ncep استخراج شد . ابتدا تحلیل مولفه های اصلی با آرایه s-mode بر روی ماتریس داده هاانجام شد و با استفاده از آزمون غربالی تعداد 9 مولفه اول که در مجموع 93 درصد واریانس کل داده ها را توجیه می کنند انتخاب شدند سپس به کمک خوشه بندی چند هسته ای k-means همه روز های مورد مطالعه به سه گروه دسته بندی شدند . نقشه های ترکیبی برای سطوح 500 هکتوپاسکال ، سطح دریا و به عنوان یک الگوی گردشی ترسیم و مورد تحلیل واقع شد . الگوهای بدست آمده بیانگر تسلط زبانه موثر پرفشار آزور در الگوی اول ، قرارگیری یک ریج و به دنبال آن فرونشینی هوا در جلوی ریج کم ارتفاع در الگوی دوم نشانه نبود شرایط بارشی در منطقه می دانیم . در الگوی سوم تقویت شاخص مداری بادهای غربی در عرض های میانی مانع از هرگونه واگرایی درتراز میانی تروپوسفر شده است و بر همین اساس انتظار پایداری جوی در منطقه ، می رود . نتایج بدست آمده نشان دهنده نبود سیستم موثر بارشی در تروپوسفر میانی و تسلط پایداری بر منطقه می باشد .