بررسی نقش ویژگی های شخصیتی، عملکرد خانواده و باورهای دینی در پیش بینی سبک های مقابله با استرس در دانش آموزان دختر دوره متوسطه شهر اصفهان
چکیده
هدف از انجام این پژوهش، بررسی نقش ویژگی های شخصیتی، عملکرد خانواده و باورهای دینی در پیش بینی سبک های مقابله با استرس بود. روش پژوهش توصیفی و از نوع همبستگی بود. بدین منظور از بین دانش آموزان دوره متوسطه شهر اصفهان در سال تحصیلی 1392-1391 با روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای تعداد 409 نفر انتخاب و در پژوهش شرکت داده شدند. برای جمع آوری اطلاعات از پرسشنامه های سبک های مقابله با استرس پارکر و اندلر(1961)، ویژگی های شخصیتی نئو )کاستا و مک کری) ، عملکرد خانواده بلوم 1981) و باورهای دینی سلطانی زاده و همکاران (1388) که روایی و پایایی آنها تایید شده است، استفاده گردید. نتایج حاصل از ضریب همبستگی پیرسون نشان داد که سبک مقابله ای مسئله مدار با حیطه های همبستگی، گرایش های فکری و مذهبی، سازماندهی، انعطاف پذیری، سبک های آزاد منشی و قانونمندی و استقلال از عملکرد خانواده، با ویژگی های شخصیتی پرخاشگری، افسردگی، جمع گرایی، گرمی، فعالیت، عقاید و ارزش ها، صراحت، نوع دوستی و پشتکار و با مولفه های باورهای دینی شامل اعتقاد به اصول دین، دوستی و بندگی خدا و مناسک و اعمال دینی رابطه معنی داری دارد. این در حالی است که سبک مقابله ای هیجان مدار با عملکرد خانواده در حیطه های همبستگی، گرایش های فکری و تفریحی، سبک آزاد منش و قانونمند و استقلال و با ویژگی های شخصیتی شامل اضطراب، افسردگی، آسیب پذیری، گرمی، قاطعیت، حس زیبا شناختی، احساسات، ارزش ها، اعتماد، صراحت، همراهی، نظم و ترتیب و پشتکار و مولفه مناسک و اعمال دینی از پرسشنامه باورهای دینی رابطه معناداری نشان می دهد. علاوه بر این، سبک مقابله ای اجتنابی با گرایش تفریحی، تقید مذهبی، سازماندهی، سبک آزادمنش و قانونمند و استقلال از عملکرد خانواده و با ویژگی های شخصیتی اضطراب، پرخاشگری، گرمی، قاطعیت، فعالیت، زیبا شناختی، احساسات، عقاید، ارزش ها، صراحت، نوع دوستی، همراهی، نظم و ترتیب و پشتکار رابطه معناداری نشان می دهد (05/0p<). از سوی دیگر، نتایج تحلیل رگرسیون گام به گام نشان داد که مجموعه متغیرهای پشتکار، گرایش فکری، فعالیت، افسردگی، ارزش ها، سبک آزادمنش، سن پدر و همبستگی، 2/32 درصد از سبک مقابله ای مسئله مدار، مجموعه متغیرهای افسردگی، پشتکار، همبستگی، سن، آسیب پذیری، همراهی و تعداد اعضای خانواده، 4/32 درصد از سبک مقابله ای هیجان مدار و متغیرهای گرمی، همراهی، احساسات، نظم و ترتیب، قانونمندی، سن، تقید مذهبی، ارزش ها و سازماندهی، 8/66 درصد از سبک مقابله ای اجتنابی را پیش بینی می کنند. بنابراین، می توان نتیجه گرفت که در خانواده هایی که ارتباطات عاطفی مناسب و همبستگی بین اعضای آن وجود دارد، با یکدیگر روراست و صادق هستند و در کل یک نظم و سازماندهی معینی بر فضای خانواده حاکم است، بهتر می توانند در هنگام مواجه با شرایط استرس زا با آن مقابله کنند. همچنین بین ویژگی های شخصیتی فرد و نوع ادراکی که فرد از مفهوم خداوند دارد، با میزان تنیدگی که احساس می کند و نوع رفتارهای مقابله ای، در دختران رابطه مستقیمی وجود دارد.