تاریخنگاری محلی مسلماننشینهای قفقاز جنوبی در سدههای 19 و 20م. : تحلیل تحولات محتوایی
چکیده
مسلماننشینهای قفقاز جنوبی در سدههای 19 و 20م. عرصه ظهور آثار تاریخنگاری محلی متعددی شد. این آثار در محدوده جغرافیایی و زمانی مذکور به دو بخش سنت قدیم و جدید قابل تقسیم است. سنت قدیم تاریخنگاری محلی مسلماننشینهای قفقاز جنوبی در سرتاسر قرن 19م. و اوایل قرن 20م. با الهامپذیری از سنتهای تاریخنگاری ایرانی-اسلامی رایج بود. این روند تا فروپاشی دولت روسیه تزاری تداوم داشت و پس از آن در دوران جمهوری نخست آذربایجان(1920-1918م.)، تحت تأثیر افکار ناسیونالیستی این دوره گذار، به تاریخنگاری ملی انجامید. سنت جدید تاریخنگاری محلی منطقه مورد مطالعه، در بعد از این دوره گذار و در دوران اتحاد جماهیر شوروی (1991-1920م.) و سپس در دوران استقلال مجدد جمهوری آذربایجان (1991م.) ظهور کرد. در این سنت، عناصر نوین دانش تاریخنگاری محلی، تحت تأثیر تحولات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی جامعه و با بهرهمندی از تجارب تاریخنگاری ملی دوره گذار، شکل گرفت. این پژوهش بر آن است تا با بهرهمندی از روش تاریخی و شیوه تبیین توصیفی و تحلیلی، ضمن معرفی سنتهای قدیم و جدید تاریخنگاری محلی و همچنین آثار تاریخنگاری ملی دوره گذار مسلماننشینهای قفقاز جنوبی در سدههای 19 و 20م.، به بررسی دلایل ظهور و تحلیل تحولات محتوایی این آثار از منظر تحولات زبان، ساختار و شیوه تبویب، دلیل نگارش، قالب، میزان عینیت و ذهنیت، برخورداری از منابع و مآخذ و همچنین تأثیرپذیری و تأثیرگذاری در تاریخنگاری بپردازد.