ارزیابی جریان زیست محیطی رودخانه با روش های اکو- هیدرولوژیکی (مطالعه موردی رودخانه باراندوزچای)
چکیده
طرح های توسعه منابع آب (نظیر احداث سد ها) دارای اثرات زیست محیطی متعددی می باشد،که تغییر رژیم طبیعی رودخانه و کاهش جریان سطحی پایین دست از مهم ترین آن است. برآورد جریان زیست محیطی مورد نیاز برای سلامت اکوسیستم های آبی پایین دست رودخانه، از اهمیت ویژه ای برخوردار است. به منظور تعیین جریان زیست محیطی، روش های متعددی ارائه شده است. این روش ها را می توان در چهار گروه: هیدرولوژیکی، هیدرولیکی، شبیه سازی زیستگاه و روش جامع، طبقه بندی کرد. هدف اصلی از تحقیق حاضر، برآورد جریان زیست محیطی رودخانه باراندوزچای، ارومیه، ایران، از روش های موجود هیدرولوژیکی و شبیه ساز زیستگاه، در ماه های مختلف سال بوده است. با توجه به احداث سد باراندوزچای، تأمین نیاز آب زیست محیطی این رودخانه و سهم دریاچه ارومیه از این رودخانه، اهمیت قابل توجهی دارد. در این تحقیق، برای تعیین شدت جریان زیست محیطی رودخانه از هشت روش هیدرولوژیکی (1- tennant، 2- tessman، 3- شاخص های تداوم جریان(flow duration indices)، 4- smakhtin، 5- شاخص های منفرد جریان های کم آبی 7q10 و 7q2 ، 6- fdc shifting، 7- drm، 8- محدوده تغییرپذیری rva)؛ و از روش شبیه ساز زیستگاه (روش کیفیت آب موسوم به رابطه q)، استفاده شده است. نتایج برآورد جریان زیست محیطی رودخانه باراندوزچای از روش های مختلف، در جدول (1) ارائه و مقایسه شده است. نتایج این تحقیق نشان می دهد که برای حفظ رودخانه باراندوزچای در حداقل وضعیت اکولوژیکی قابل قبول (کلاس مدیریت زیست محیطی c)، شدت جریان 9/1 متر مکعب بر ثانیه ( معادل26 درصد متوسط جریان سالیانه mar) بطور متوسط در طول رودخانه تا دریاچه ارومیه، باید برقرار گردد.