بازتاب بلاغی روحیه شهادت طلبی و ایثار در شعر دفاع مقدس (مطالعه موردی: اشعار زمان جنگ سروده نصرالله مردانی، حمید سبزواری، سلمان هراتی و سپیده کاشانی)
چکیده
شعر پایداری، زاییدۀ تلاش خستگی نا پذیر و اعتراض شجاعانۀ شاعران و نویسندگانی است که رنج ها و دردهای ملّت خود را لمس کرده اند و هرگز در مقابل ظلم، تعدّی، تجاوز، ضعیف کشی و قدرت نمایی دستگاه های جابر داخلی و خارجی تسلیم نشده اند. این جریان ادبی پویا، با درون مایۀ اعتراض و مقاومت، از حنجرۀ سرخ شاعران پایداری از زمان مشروطیّت به شکل خاصّی خود را نشان داد و تا زمان رژیم طاغوت، انقلاب اسلامی ایران و سپس جنگ هشت سالۀ عراق علیه ایران استمرار یافت. تا جایی که دورۀ اخیر، از دوره های ویژه و ممتاز تاریخ ایران به شمار می آید. رخداد جنگ تحمیلی رابطه ای دو سویه با ادبیّات برقرار کرد؛ بدین معنی که از سویی جنگ تحمیلی موجب پدید آمدن آثاری ارزشمند در عرصه ی نظم و نثر گردید و از سوی دیگر، ادبیّات نیز در تهییج جوانان و ایجاد روحیه شهادت طلبی نقشی برجسته را ایفا نمود. پس از بررسی آثار هر یک از شاعران مورد نظر بر اساس مهمترین آرایه های بلاغی، ضمن ارائه ی آمار و ارقام با ترسیم جداول و نمودار دریافتیم که کاشانی و مردانی از شاعران تشبیه گرا و سبزواری و هراتی، استعاره گرا می-باشند و در عین حال هر چهار شاعر از انواع صور بلاغی به شکلی استفاده نموده اند تا بتوانند حسّ شهادت¬طلبی و ایثار را در شعرشان بیشتر منعکس کنند.