امکان سنجی و مکان یابی مراکز تجاری در سطح شهرداری منطقه 10 مشهد
چکیده
فضاهای تجاری به عنوان قلب تپنده ی حیات اقتصادی و اجتماعی شهرها، از اهمیت خاصی در بین کاربری های شهری برخوردارند. با توجه به پیشینه ی شهرسازی ایران و سایر کشورها، بازار و مراکز تجاری، از مهمترین عناصر کالبدی شهر محسوب می شوند. اهمیت این فضاها زمانی ارزش می یابد که کارآیی مورد نظر را از دید بهره برداران داشته باشد. یکی از مهمترین عوامل موثر بر کارآیی، مکان گزینی صحیح این کاربری ها است. در واقع مکان مراکز تجاری با توجه به نقش آنها در فضای شهری و همچنین اهداف متنوع اقتصادی و اجتماعی بسیار مهم جلوه می کند. در این پژوهش که تحلیلی بر مکان گزینی مراکز تجاری منطقه 10 شهرداری مشهد انجام شده است، ابتدا مبانی و مفاهیم مربوط به فضاهای تجاری با ذکر نمونه های موردی معرفی گردیده اند. سپس محدوده مطالعاتی در مقیاس شهر مشهد و منطقه 10 معرفی گردیده است. در ادامه، با توجه به نظرات گردآوری شده از کارشناسان و همچنین برداشت میدانی نگارنده، معیارهای مکان گزینی مراکز تجاری شامل سازگاری، مطلوبیت، کارآیی و آسایش گردآوری و سپس ارزیابی شده اند و بر اساس مدل تحلیل سلسله مراتبی ahp، وزن مربوط به هر شاخص محاسبه گردیده است. جهت مکان گزینی مراکز تجاری، با استفاده از مدل ahp در نرم افزار gis، پهنه های دارای اولویت مکان گزینی مراکز تجاری بدست آمد. در نتیجه ی نهایی منتج از این روش، مشخص شد که در وضع موجود، مکان گزینی مراکز تجاری منطقه 10 به خوبی انجام نشده است و همچنین بهترین محدوده ها برای مکان گزینی این کاربری ها، پهنه های شرقی منطقه 10 می باشد.