تقابل ایران و انگلیس بر سر نفت در دوره پهلوی اول
چکیده
تاریخ پرفرازونشیب سرزمین ماهمواره صحنه حضورقدرت های بزرگ زمان بود که به دنبال منافع خودملت ماراازپیشرفت محروم می کردند.تاریخ معاصرماهم ازاین قاعده مستثنی نبود ومیدانی شد برای تاخت وتاز ابرقدرت های زمان یعنی روسیه ازشمال وانگلستان ازجنوب ودرواقع ایران دیوارحائلی بود میان منافع این دول استعمارگر.تاپیش ازکشف نفت اولویت نخست دربرنامه های روس وانگلیس ودنیای سرمایه داری غرب هندوستان بود ولی بافوران نخستین چاه نفت درمسجدسلیمان درسال 1908م./1287ه.ش. این نفت بود که نه تنهاکانون تحولات بزرگ درایران بلکه درتمامی دنیاشد.قریب پنجاه سال نفت ایران منبع تأمین انرژی انگلستان بود واین دولت برای حفظ امنیت این منبع ارزشمند دست به هرترفندسیاسی,نظامی واقتصادی میزد,ودراین میان باهرگونه حرکتی که ازسوی ایرانیان برای احقاق حقوق ازدست رفته صورت می گرفت وبامنافع کوتاه مدت وبلندمدت امپراطوری اش درتعارض بود به شدت برخورد می کرد.اوضاع سیاسی واجتماعی درایران ازدوره واگذاری امتیازتاروی کارآمدن رضاشاه چنان آشفته بود که هرگونه عطف توجه به مسئله نفت راتحت تأثیرقرار می داد ودولت انگلیس هم باخریدسهام شرکت نفت دراین بازارآشفته وبااستفاده ازسطح علمی پایین جامعه و وابستگی سران دولت عملأ اهرم اقتصادوسیاست ایران راباهم دردست گرفت.دراین میان روی کارآمدن رضاشاه به عنوان دست نشانده انگلیس به این روند استعمار وغارتگری سرعت بخشید.دررساله حاضرسعی شده جزئیات این رویدادها,ازکشف نفت گرفته تابرکناری رضاشاه وتنش های به وجودآمده دراین مقطع زمانی موردبحث قرارگیرد.