تأثیر کوتاه مدت برخی روش های خاک ورزی بر کیفیت فیزیکی خاک
چکیده
پایش و مدیریت کیفیت خاک برای پایدارسازی کارکردهای خاک در اکوسیستم ضروری است. خاک¬ورزی یکی از عملیات مدیریتی¬ است که به شدت بر کیفیت فیزیکی خاک تاثیر می¬نهد. از آنجا که روش¬های سنتی خاک-ورزی عموما موجب فروسایی خاک می¬شوند، جایگزین کردن آن با روش¬های نوین خاک¬ورزی پیشنهاد شده است. با این حال، روش¬ خاکورزی واحدی را نمی¬توان برای همه مناطق و خاک¬های گوناگون مناسب دانست. در این پژوهش، تأثیر سه روش خاک¬ورزی شامل خاک¬ورزی با گاوآهن برگردان¬دار (روش سنتی) و خاک¬ورزی با گاوآهن چیزل و بشقابی (روش¬های حفاظتی) و تیمار شاهد (بدون خاک¬ورزی) بر برخی ویژگی¬های فیزیکی خاک بررسی شد. همچنین، حساسیت ویژگی¬های فیزیکی مورد مطالعه در نشان دادن تاثیرات کوتاه¬مدت خاکورزی ارزیابی شد. نتایج نشان داد که عملیات خاک¬ورزی در مقایسه با تیمار شاهد موجب کاهش معنی¬دار ماده آلی(p ≤ 0/05)، جرم ویژه ظاهری (p≤0.01 ) و پایداری خاکدانه¬ها (p ≤ 0/05) در خاک سطحی (عمق 10- 0 سانتی¬متر) شد. عملیات خاک¬ورزی تخلخل خاک سطحی (عمق 10- 0 سانتی¬متر) را بطور معنی¬داری افزایش داد (p≤0.01 ) . با این حال، عملیات خاک¬ورزی اثر معنی¬داری بر هدایت هیدرولیکی اشباع مزرعه¬ای در پروفیل خاک و توزیع اندازه خاکدانه¬ها در عمق 10- 0 سانتی¬متری نداشت (p ≥ 0/05). از نظر مقاومت به فروروی تمامی تیمارهای خاک¬ورزی در مقایسه با تیمار شاهد در همه عمق¬ها تفاوت معنی¬داری (p≤0.01 ) داشتند. بین سیستم¬های گوناگون خاک¬ورزی نیز به¬جز عمق cm4-0 در بقیه اعماق در سه سیستم خاک-ورزی تفاوت معنی¬دار (p ≤ 0/05)مشاهده شد. از نظر شاخص s نیز تفاوت معنی¬داری (p ≥ 0/05) در عمق 5- 0 سانتی¬متر بین تیمارهای گوناگون مشاهده نشد. بطور کلی، روش بدون¬خاکورزی در کوتاه¬مدت در مقایسه با عملیات خاک¬ورزی موجب حفظ کیفیت فیزیکی خاک گردید. بررسی بیشتر در مورد اثرات دراز مدت روش-های مختلف خاکورزی در منطقه، جهت گزینش و اجرای روش مناسب خاکورزی پیشنهاد می¬گردد.