ازدیاد درون شیشه ای گیاه زینتی لیندا (beaucarnea recurvata lem. syn. nolina recurvata)

عاطفه مهریاری

چکیده

لیندا (beaucarnea recurvata lem. syn. nolina recurvata) از گیاهان مهم گلدانی برگ زینتی در ایران و جهان محسوب می‎شود. با توجه به اهمیت این گیاه در بازارهای جهانی و داخلی، ریز ازدیادی این گیاه از طریق کشت بافت به‎عنوان راهکاری برای غلبه بر‎شرایط محیطی و‎ تکثیر سریع، می‎تواند موضوعی با اهمیت باشد. در این پژوهش به‎منظور بررسی عوامل موثر بر ‎ریزازدیادی گیاه لیندا، فاکتورهای مختلف بصورت آزمایش‎های جداگانه مورد ارزیابی قرار گرفتند. در مرحله اول به منظور ریزازدیادی، ریزنمونه‎های قسمت مریستمی ساقه در محیط کشت جامد ms حاوی ترکیب‎های هورمونی ba، kin و tdz (با غلظت 5/0 ، 1، 5/1 و 2 میلی‎گرم در لیتر) همراه با naa (با غلظت 5/0 میلی‎گرم در لیتر)، یک گرم در لیتر زغال فعال، 3 درصد ساکارز و 8 گرم در لیتر آگار کشت شدند. در این آزمایش کمترین درصد قهوه‎ای شدن و بیشترین درصد باززایی، تعداد، طول، وزن تر و خشک شاخه در محیط کشت جامد ms حاوی 5/0 میلی‎گرم در لیتر naa بهمراه 5/0 میلی‎گرم در لیتر tdz مشاهده شد. در آزمایش دیگر، ریزنمونه‎های بخش مریستمی ساقه‎ی گیاه لیندا در محیط کشت پایه ms حاوی ترکیب هورمونی 5/0 میلی‎گرم در لیتر naa بهمراه 5/0 میلی‎گرم در لیتر tdz و تیمارهای متفاوت شامل غلظت‎های مختلف آگار (فاقد آگار و یا حاوی 8 گرم در لیتر)، ساکارز (15 و 30 گرم در لیتر) و زغال فعال (فاقد زغال فعال و یا 1 گرم در لیتر) کشت شدند. در این آزمایش بیشترین تعداد شاخه و وزن تر آن و تعداد برگ در محیط کشت مایع بهمراه 30 گرم در لیتر ساکارز و 1 گرم در لیتر زغال فعال مشاهده شد. در آزمایش سوم، پرآوری تعدادی از شاخساره‎های رشد یافته حاصل از ریزنمونه‎های قسمت مریستمی ساقه بررسی شد. بالاترین درصد باززایی در ریزنمونه‎هایی که از تقسیم قسمت مریستمی به دو بخش تهیه شده و از سطح برش بر روی محیط کشت حاوی 5/0 میلی‎گرم در لیتر naa و 5/0 میلی‎گرم در لیتر tdz کشت شدند، بدست آمد. به منظور ریشه‎زایی شاخساره‎های تولید شده، محیط کشت جامد ms حاوی ترکیب‎های هورمونی naa و iba (با غلظت 1 میلی‎گرم در لیتر) در ترکیب با tdz (با غلظت 0 ، 5/0 و 1 میلی‎گرم در لیتر)، یک گرم در لیتر زغال فعال،3 درصد ساکارز و 8 گرم در لیتر آگار مورد بررسی قرار گرفت. در این آزمایش بیشترین تعداد و طول ریشه در تیمار حاوی هورمون naa بهمراه 5/0 میلی‎گرمدر لیتر tdz مشاهده شد. در آزمایشی دیگر، اثر سن گیاه، نوع محیط کشت و شرایط نوری بر باززایی ریزنمونه‎های برگ لیندا مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج هیچگونه علائم باززایی را در ریزنمونه‎های برگ قرار گرفته در تیمارهای مختلف نشان نداد.

اساتید راهنما و مشاور

عبدالرضا باقری، محمود شور، علی تهرانی فر