سنخ شناسی بزهکاری های عصر ناصری
چکیده
جرم یا به عبارتی بزه عملی ناپسند و برخلاف مقررات تعیین شده در یک جامعه است. قانون¬شکنی به نحوی از انحاء در تمامی مقاطع و دوران¬ها وجود داشته و مختص جامعه یا فرهنگ خاصی نیست. با توجه به اهمیت دوران ناصری به عنوان مقطعی حساس در تاریخ ایران، بررسی جرم به عنوان یکی از پدیده¬های مهم این دوران می¬تواند پرده از ابهامات بسیاری در زمینه¬های مختلف ارتکاب جرم (اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و مذهبی) بردارد. بر همین اساس در این پژوهش تلاش شده است تا جرائم عهد ناصری سنخ¬ شناسی و همچنین نقش عوامل مختلف در این معضل اجتماعی به ویژه نقش دوگانه¬¬ی حکومت در آن مشخص گردد. در همین راستا با تکیه بر مستندات تاریخی و همچنین منابع کتابخانه¬ای موجود و با بررسی آماری جرائم این دوره، ضمن توصیف اوضاع سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و مذهبی جامعه¬ی عصر ناصری، به سنخ¬ شناسی جرائم در این عهد پرداخته و با بیان برخی از عوامل مؤثر در وقوع این جرائم تا آن¬ جا که امکان داشت از دیدگاه تحلیلی نیز به آن¬ها نگریسته شد. بر اساس یافته¬های به دست آمده از میان گونه¬های مختلف جرائم اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و مذهبی، جرائم اجتماعی بالاترین و جرائم مذهبی پایین¬ترین میزان را به خود اختصاص داده بودند. در حوزه¬ی جرائم اجتماعی قتل با 7/58% بیش از همه اتفاق افتاده و تریاک¬کشی با 2/0% از کمترین میزان برخوردار بود، در حوزه¬ی جرائم اقتصادی دزدی با 9/55% و جعل سند با 3/0% به ترتیب بیشترین و کمترین میزان را دارا بوده¬اند، در جرائم سیاسی شورش با 5/89% بیشترین و اقدام علیه اساس حکومت با 5/0% کمترین و در نهایت در حوزه¬ی جرائم مذهبی زنا با 8/52% بیشترین و بدعت با 3/12% کمترین میزان جرائم را به خود اختصاص داده¬اند. هر چند حکومت ناصری اصلی¬ترین عامل اجرایی در برخورد با مجرمان بود با این حال خود به نحوی بستر جرم را مهیا می¬کرد و در بسیاری از موارد بر میزان آن¬ها نیز می¬افزود.