پایان‌نامه

بررسی نظریه های همراهی روح با بدن پس از مرگ برپایه آیات و روایات

چکیده

در مفهوم شناسی روح به این نتیجه می رسیم روح چیزی است که موجب حرکت می شود و روان است و حرکت دارد و بدن نیز چیزی است که خواص اجسام را دارد؛ با توجه به روایت توحید صدوق؛ روح بدون جسم حرکتی ندارد، نتیجه می گیریم که بدن با حضور روح به حرکت و حیات می رسد، و نشان خواهیم داد از میان پنج روحی که در انسان یافت می شود آنچه محور بحث این نوشتار است روح الحیات می باشد که عامل حیات و حرکت است و بقیه ارواح محل بحث نمی باشد. منظور از حیات، دمیده شدن روح الحیات است و منظور از موت، خروج روح الحیات است که در تعبیر روایات روح الحیات با چهار نام خوانده شده است، که عبارتند از: روح الحیات، روح البدن، روح المدرج و روح العقل و نشان خواهیم داد آن روحی که جسمانی حادث می شود همین روح الحیات است و ملاصدرا نیز حدوث جسمانی روح را از همین نقطه می داند و چون روح الحیات عامل حرکت و دب و درج و شروع انسان به فهمیدن و تعقل از همین جاست لذا در روایات فقهی نیز سقط جنینی که در او روح الحیات دمیده شده است را مستحق دیه کامل می داند. سپس باطرح مساله رابطه روح با بدن و بیان این که نه این رابطه آنقدر ضعیف است که در حد مرغ و آشیانه تنزل داده شود و نه معتقد شد که یکی از مراتب دیگری است. بلکه رابطه ی این دو رابطه کور و زمین گیر است که حوائجشان باهم دیگر رفع می شود، لذا در هر نشئه ایی که جدایی این دو حاصل شود؛ انسان درکی از آن نشئه نخواهد داشت. با بررسی این نکات در فصل اول و بررسی نظریه های همراهی روح با بدن پس از مرگ بر پایه آیات و روایات می پردازیم. بررسی نظریه های همراهی روح با بدن نشان می دهد، که به دلیل به تأویل رفتن متون دینی از ناحیه ی صاحبان این نظریه ها، همگی نمی توانند صحیح باشند. ما در این نوشتار کوشیده ایم از تأویل در متون دینی بپرهیزیم و نظریه ی منطبق با آیات و روایات، نظریه ی همراهی روح با بدن مثالی در برزخ و همراهی روح با بدن عنصری پس از آن را، نظریه ی نزدیک به واقع معرفی کنیم؛ چرا که نظریه ی مذکور، مویّد به ظواهر دینی است؛ در حالی که سایر نظریات، تلقّی نادرستی از متون دینی دارند. از مباحث جدیدی که بررسی شده، عدم ابتناء قائل شدن به بدن مثالی به مسئله ی تجرّد نفس است. تا کنون اعتقاد بر این بوده است؛ که قائلان به تجرّد نفس، وجود بدن مثالی را لازمه ی تجرّد می دانستند و قائلین به عدم تجرّد نفس متلزم به بدن مثالی نبوده اند. اما در این نوشتار تلازم بین قول به تجرّد و قول به بدن مثالی در برزخ انکار شده و اثبات گردیده است. با اینکه متون دینی حاکی از عدم تجرّد نفس است، اما همراهی با بدن مثالی در برزخ مویّد به تصریحات و ظواهر متون دینی است. لذا انسان در همه ی مراحل دنیا و برزخ و پس از آن، موجودی دو ساحتی است و در هیچ مرحله ای نفس بطور مستقل حیات ندارد و در هر نشئه ای همراه بدن می باشد، یعنی در نشئه ی دنیا و قیامت همراه با بدن عنصری و در نشئه ی قیامت صغری (برزخ) همراه با بدن مثالی می باشد. البته انسا نهایی هستند، که به دلیل عدم همراهی روح با بدن در برزخ، درکی نسبت به مسئله ی برزخ ندارند و به تعبیر روایات (یلهی عنه) هستند و خاطر نشان کرده ایم، که درک در هر مرحله ای از مراحل حیات وابسته به همراهی روح با بدن می باشد و در این بین فرقی بین قائل شدن به تجرّد و عدم تجرّد نفس وجود ندارد و وجود بدن به عنوان ابزار ادراک، در همه ی مراحل سه-گانه ضروری است و اثبات نموده ایم، که معاد جسمانی مدّ نظر شرع (همراهی روح با بدن) در هر سه نشئه ی دنیا، آخرت و برزخ وجود دارد. همچنین با ردّ تلازم بین عنصری بودن و زوال پذیری، به شبهات وارد بر همراهی روح با بدن عنصری در قیامت نیز پاسخ گفته ایم. در مجموع نظریه ی همراهی روح با بدن مثالی در برزخ و همراهی روح با بدن عنصری در قیامت را منطبق قرآن و حدیث معرفی کرده ایم.

اساتید راهنما و مشاور

رسول رضوی، احمد غلامعلی

پایان‌نامه‌های مشابه

  • بررسی و تحلیل نظریه ی روح معنا در تفسیر آیات متشابه قرآن

    پایان‌نامه۲۰۱۱وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه تربیت مدرس - دانشکده ادبیات و علوم انسانیحامد شیواپور

    یکی از مباحث مهم در معارف اسلامی بحث درباره ی آیات متشابه قرآن است. بحث درباره ی آیات متشابه قرآن از سویی در تفسیر و علوم قرآن مطرح است و در این زمینه کوشش می شود به پرسش هایی از این دست پاسخ داده شود که معنای تشابه چیست و معیار و ملاک تمایز آیات محکم از آیات متشابه کدام است. از

  • بررسی و نقد نظریه فیض فارابی از منظر آیات و روایات

    پایان‌نامه۲۰۱۳سایر - دانشکده علوم حدیثسید مسیح شاه چراغ

    این پژوهش، به بررسی و نقد نظریه ی فیض و صدور فارابی از منظر آیات و روایات پرداخته است و تلاش شده است تا با عرضه ی این نظریه به محضر آیات و روایات، میزان صحت و سقم آن مشخص گردد. بر اساس تحقیقی که صورت پذیرفته است، فیض نظریه ای است که منشأ و فرآیند پیدایش جهان را توضیح می دهد که در

  • بررسی حقیقت نفس و روح در آیات و روایات با تاکید بر آثار علامه طباطبایی

    پایان‌نامه۲۰۱۱وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام - دانشکده الهیاتمحسن اکبر ی

    بحث روح و نفس از جمله مباحث مهم فلسفی است که بخش مهمی از تلاش های علمی فلاسفه را به خود اختصاص داده است. نظرات علامه طباطبایی در این باب به صورت پراکنده در تفسیر المیزان و آثار فلسفی ایشان گنجانده شده است. آنچه این اثر را از سایر تحقیق های همسان خود متمایز می کند جامعیت آن در بحث

  • نقد و بررسی نظریه بسط تجربه نبوی با استناد به آیات و روایات

    پایان‌نامه۲۰۰۹وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه قم - دانشکده الهیات و معارف اسلامیحمید رضا یونسی

    در این پ‍ژوهش با توجه به متن مقاله «بسط تجربه نبوی» و مصاحبه کلام محمد به برسی و نقد این دیدگاه همت گمارده شده است. در این پژوهش ابتدا تعریف تجربه دینی و انواع آن در تفکرات غربی اسلامی مطرح شده است. در پی این مسئله بعد از معرفی مقاله بسط تجربه نبوی، و مصاحبه کلام محمد و این که فر

  • تبیین نظریه ملاصدرا در باب حقیقت روح انسانی و تحلیل آن ازمنظر آیات وروایات

    پایان‌نامه۲۰۱۴وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه معارف اسلامی قمجواد استادمحمدی

    ملاصدرا با تکیه بر اصولی هم چون اصالت وجود، بساطت وجود، وحدت وجود، اشتداد وجود و اتحاد عاقل و معقول و به کارگیری آن ها درمورد انسان معتقد است که حقیقت انسان را وجودی ذومراتب تشکیل می دهد که در آغاز در مراتب نازل مادیت بوده و سپس با سیر اشتدادی و به مدد مجردات، نفس در آن طلوع می ک

  • احتضار و حقیقت مرگ در اندیشه امام خمینی (ره) و ملاصدرا و مناسبات آن با آیات و روایات

    پایان‌نامه۲۰۱۴وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه قم - دانشکده الهیات و معارف اسلامیوحیده عارفی نژاد

    هرگونه تأمل و ژرف کاوی و بازپژوهی پیرامون مسأله اسرار آمیز احتضار و مرگ، از ضرورت غیر قابل انکاری برخوردار بوده و خلأ پژوهشی محسوس در این زمینه بر اهمیت پردازش به آن می افزاید. مبانی و چهاچوب های نظری دستگاه تفکر صدرایی از متعالی ترین چشم اندازهایی است که از فراز آن می توان به اب