پایان‌نامه

بررسی مقایسه ای دیدگاه حلاج و سهروردی درباره ی خدا

چکیده

همواره در میان فلاسفه و عرفای اسلامی، دیدگاه های مختلفی در مورد خدا مطرح بوده است. فلاسفه ی قبل از سهروردی با استفاده از دلایل فلسفی صرف، و عرفا با استفاده از شهود باطنی خویش ، به اثبات وجود خداوند می پرداختند. یکی از فیلسوفانی که با استفاده از افکار مختلف فلاسفه و عرفا و ادیان الهی نظامی نوین ابداع کرده سهروردی است. وی فلسفه ی خویش را بر پایه ی افکار مختلف این افراد و تلفیق آن ها، و هم چنین بر پایه ی تجربه های عرفانی خویش ایجاد کرده است. سهروردی فلسفه ی خویش را حکمه الاشراق می نامد، که در آن بر خلاف نظام های فلسفی دیگر از مفاهیمی چون نور و ظلمت استفاده می کند. یکی از مباحث اصلی در فلسفه ی او بحث از خدا یا نورالانوار و افعال و صفات اوست که در این نوشتار به آن پرداخته خواهد شد. سهروردی معتقد است که وجود خداوند امری است بدیهی و دلایل اثبات خداوند صرفاً دلایلی می باشند برای آگاهی بیشتر ما. وی در ادامه به ذکر دلایل فلسفی و اشراقی خویش می پردازد. به نظر می رسد که سهروردی در ابداع فلسفه ی خویش از اندیشه ی عرفایی چون حلاج بهره برده باشد. نقطه ی اصلی اندیشه ی حلّاج در مورد شناخت خداوند، این است که او نیز معتقد است که ما انسان ها هرگز نمی توانیم درک و شناختی درخور وجود خداوند از او داشته باشیم، و شناخت ما تنها به اندازه ی مرتبه ای است که ما در آن قرار داریم. وی معتقد است که صفات خداوند تنها اسمائی هستند برای ما انسان ها که بتوانیم خداوند را با آن اسماء مورد خطاب قرار دهیم. سهروردی در بسیاری از نظرات خود درباره ی خدا تابع حلّاج بوده است. لذا این پرسش شایان طرح است که به درستی عقیده ی سهروردی و حلّاج در باره ی خداوند و اسماء و صفات او و هم چنین رابطه ی او با انسان و نظام هستی چیست؟ آیا این دو عارف و فیلسوف تلقی واحدی از خداوند و اسماء و افعال او دارند؟ تمایز و شباهت های اندیشه ی آن دو چیست ؟ هم چنین در این نوشتار به بررسی فرضیه های مطرح شده در طرح پژوهشی می پردازیم، چنان که در فصل دوم به فرضیه ی مربوط به حلاج، در فصل سوم به فرضیه ی مربوط به سهروردی و در فصل چهارم به فرضیه ی سوم یعنی شباهت ها و تفاوت های نظرات آن دو پرداخته خواهد شد.

اساتید راهنما و مشاور

فروزان راسخی، نرگس نظرنژاد

پایان‌نامه‌های مشابه

  • بررسی و مقایسه دیدگاه کانت و متفکران صدرایی درباره «امکان شناخت نظری نفس»

    پایان‌نامه۲۰۱۴وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه تبریز - دانشکده ادبیات و زبانهای خارجیاحمد حمداللهی

    مسئله اصلی پژوهش حاضر این است که «آیا شناخت نفس از طریق نظری ممکن است؟». در اینجا کوشیده ایم از طریق بررسی دو دیدگاه متفاوت درباره این مسئله، یعنی دیدگاه کانت و دیدگاه متفکران صدرایی، و در ادامه مقایسه این دو دیدگاه، درنهایت به این پرسش پاسخ دهیم. دیدگاه یا ادعای کانت درباره این

  • بررسی و مقایسه دیدگاه ابن سینا و صدرالمتالهین درباره ارتباط خدا و عالم

    پایان‌نامه۱۹۹۹وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه امام صادق علیه السلامیوسف حیدری چناری

    مساله ارتباط خدا و عالم یکی از مباحث مهم فلسفی است که هم در فلسفه غرب و هم در فرهنگ و علوم اسلامی مورد توجه و نظریه پردازی اندیشمندان قرار گرفته است. با مطالعه و تامل در دیدگاههای فیلسوفان غرب در این مساله پی می بریم که نظریاتشان با اصل توحید الهی سازگار نیست. اندیشمندان مسلمان ب

  • مقایسه دیدگاه استاد مطهری و پلنتینگا در باب منشأ اعتقاد به خدا

    پایان‌نامه۲۰۱۱وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه الزهراء - دانشکده الهیاتسیده منصوره کاظمینی

    یکی از مهمترین مباحث فلسفه دین، میحث منشأ اعتقاد به خدا است. درباره منشأاعتقاد به خدا دیدگاه های گوناگونی وجود دارد که مهمترین این دیدگاه ها، دیدگاهی است که منشآ اعتقاد به خدا را "فطری" می داند. در این پژوهش تلاش کرده ایم "فطری" بودن منشأ اعتقاد به خدا را از دیدگاه پلنتینگاو استا

  • مقایسه دیدگاه های علامه جعفری (ره) و هری برودی درباره تربیت زیبایی شناختی

    پایان‌نامه۲۰۱۳وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه علامه طباطبایی - دانشکده علوم تربیتی و روانشناسیروح اله حسن زاده

    چکیده تحقیق حاضر با عنوان مقایسه دیدگاه های علامه جعفری(ره) و هری برودی درباره تربیت زیبایی شناختی انجام شده است. در این پژوهش نوع تحقیق «بنیادی – کاربردی» و روش تحقیق تحلیل محتوا از نوع تحلیلی – مقایسه ای و روش گردآوری اطلاعات «کتابخانه ای» و ابزار آن «فیش برداری» است. برای تحلی

  • مقایسه دیدگاه مربیان و دانشجویان دانشگاه علوم بهزیستی و توان بخشی درباره وضعیت آموزش بالینی رشته های توان بخشی در سال 1392-93

    پایان‌نامه۲۰۱۴وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی - پژوهشکده علوم بهزیستیرضا کریمی نژاد

    زمینه و هدف:دوره های کارآموزی به لحاظ اهمیت، به عنوان قلب آموزش حرفه ای شناخته شده اند. زیرا بیش از 50 درصد وقت دانشجویان در محیط های بالینی و کارآموزی سپری می گردد. در نتیجه کسب صلاحیت لازم در انجام مهارت¬های بالینی مستلزم محیط آموزش بالینی موثر است. در این مورد دست اندرکاران آم

  • دیدگاهها درباره خدا؛ تالیف اچ پی.آون

    پایان‌نامه۲۰۰۰وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه قمحمید بخشنده آبکنار

    خدا همواره موضوعی مهم برای اذهان بشری بوده است. مسئله شناخت خدا علاوه بر اهمیت نظری و معرفتی آن، نقش اساسی در حیات آدمی ایفا می کند و تاثیری عمیق در انگیزه ها، داوریها و کردارهای او می گذارد. بدیهی است از زمان گذشته تا زمان حال دیدگاههای گوناگونی درباره وجود خدا و اوصاف او وجود د

اسناد مشابه

  • ریشه¬ها و پیامدهای سیاسی اجتماعی دیدگاه گاندی دربارة خدا و نسبت آن با حقیقت

    مقاله۲۰۲۰تاریخ فلسفهعلی‌نقی باقرشاهی

    مقاله حاضر ریشهها و پیامدهای سیاسی اجتماعی دیدگاه گاندی دربارة خدا و نسبت آن با حقیقت را بررسی میکند. تصورگاندی از خدا و حقیقت، ریشه در مکتب فلسفی ودانتا )Vedanta)، آیین دینی ویشنویی )Vaishnavism )و مطالعات او دربارة اسالم و مسیحیت دارد. بر اساس مکتب ودانتا، حقیقت در دو مرتبۀ نی

  • نقادی دیدگاه های معاصر درباره انتساب اصالت ماهیت به سهروردی و وجوه برتری نظریه آیت الله جوادی آملی

    مقاله۲۰۲۲حكمت اسرامرتضی عرفانی، حسن رهبر

    پژوهندگان در این نگاشت بر این باورند که نزاع اصالت وجود یا ماهیت نه تنها لفظی نیست بلکه یک چالش متافیزیکی مهم میان اصالت وحدت با اصالت کثرت محسوب می‌شود که هریک از این دو اصل می تواند نتایج کلامی متفاوتی را در پی داشته باشد. پیرامون انتساب اصالت ماهیت به سهروردی در بین محققان معا

  • وضعیت طبقه بندی نفوس پس از مرگ (مقایسه دیدگاه ابن سینا و سهروردی)

    مقاله۲۰۱۳حکمت سینوی (مشکوة النور)عین الله خادمی

    ابن­ سینا و سهروردی هر کدام در آثار مختلف خویش، درباره وضعیت نفوس انسانی پس از مرگ از حیث سعادت و شقاوت به بحث پرداخته­ اند. در مجموع نحوه مواجهه این دو با این مسئله را از جهت صوری می­توان در دو مدل عرضه کرد. آن ها در برخی آثارشان بدون ارائه طبقه بندی منظمی درباره این مسئله بحث ک

  • وضعیت طبقه بندی نفوس پس از مرگ (مقایسه دیدگاه ابن سینا و سهروردی)

    مقاله۲۰۱۳حکمت سینویعین‌الله خادمی

    ابن‌سینا و سهروردی هر کدام در آثار مختلف خویش، درباره وضعیت نفوس انسانی پس از مرگ از حیث سعادت و شقاوت به بحث پرداخته‌اند. در مجموع نحوه مواجهه این دو با این مسئله را از جهت صوری می‌توان در دو مدل عرضه کرد. آن‌ها در برخی آثارشان بدون ارائه طبقه‌بندی منظمی درباره این مسئله بحث کرد

  • مقایسه دیدگاه ذینفعان ورزش فوتبال استان گیلان درباره عوامل موثر بر بروز پرخاشگری تماشاگران

    مقاله۲۰۱۸نشریه علمی رویکردهای پژوهشی نوین مدیریت و حسابداریجلیل پورزرنگار، فاطمه انتشاری

    افزایش بروز پرخاشگری در بین تماشاگران فوتبال، مورد توجه بسیاری از اساتید و متخصصین تربیت بدنی و ورزش قرار گرفته است. هدف این پژوهش، مقایسه دیدگاه ذینفعان ورزش فوتبال استان گیلان درباره عوامل موثر بر بروز پرخاشگری تماشاگران است. این تحقیق از نظر هدف به عنوان یک تحقیق کاربردی به شم

  • مقایسه آرای دیونوسیوس مجعول و سهروردی درباره زیبایی

    مقاله۲۰۲۱پژوهش های فلسفیپروانه قریب گرکانی، اسماعیل بنی اردلان، شمس الملوک مصطفوی

    نوشتههای دیونوسیوس مجعول آمیزهای از اندیشههای مسیحیت، فلسفه متاخر یونان و عمدتا فلسفه نوافلاطونی است که به دلیل تعالیگرایی او به آسانی با دین تلفیق شده است. شرح دیدگاه دیونوسیوس درباره زیبایی در رساله اسماء الهی آمده است. به نظر میرسد که آرای زیبایی وی در حکمت اشراق نیز وجود داشت