تحلیل گفتمان نامه های حضرت علی(ع) به فرمانداران (مطالعه ی موردی نامه های کوتاه)
چکیده
تحلیل گفتمان یک گرایش مطالعاتی بین رشته ای است که به عنوان یکی از روش های کیفی در حوزه های مختلف علوم سیاسی، اجتماعی، ارتباطات و زبانشناسی انتقادی قرار گرفته است. اصطلاح تحلیل گفتمان نخستین بار سال 1952 در مقاله ای از زبان شناس معروف انگلیسی زلیک هریس به کار رفته است. تحلیل گفتمان دیگر صرفا با بافت صرفی نحوی و لغوی تشکیل دهنده ی جمله سرو کار ندارد بلکه فراتر از آن به عوامل بیرون از متن، یعنی بافت موقعیتی ، فرهنگی ، اجتماعی، سیاسی، ارتباطی و... سروکار دارد. از آنجا که از منظر تحلیل گفتمان، پژوهشی در زمینه ی تبیین دیدگاه های حضرت علی(ع) در مورد فرمانداران صورت نگرفته، این پژوهش به تحلیل هفت نامه از نامه های سیاسی و اقتصادی امام(ع) به فرماندارانش بر اسااس الگوی تحلیل گفتمانی (فرکلاف) پرداخته است.از آنجا که این پژوهش نامه های کوتاه امام علی(ع) را مورد بررسی قرار داده یکی از دلائل انتخاب این نامه ها کوتاه بودنشان و سپس موضوعات آن هاست، چرا که در حال حاضر مسائل سیاسی و اقتصادی از جمله موضوعات پرکاربرد جامعه است. فرکلاف معتقد است گفتمان دارای سه سطح توصیف، تفسیر و تبیین بوده و بافت موقعیتی و فکری در کنار بافت زبانی قرار دارد، این پژوهش نیز در سطح توصیف به بافت زبانی(صرف، نحو، بلاغت) هر یک از نامه ها پرداخته و در سطح تفسیر، بافت موقعیتی و بافت فکری و بافت موضوعی هر نامه را مورد بررسی قرار داده و در سطح تبیین به ارتباط بین تفسیر و توصیف می پردازد. در پایان این پژوهش به این نتیجه رسیده است که دال های اصلی بافت موضوعی نامه های اقتصادی و سیاسی امام(ع) با هسته های مرکزی این نامه ها کاملا مرتبط بوده و بافت زبانی و وجود جمله های تاکیدی و یا فعلی و وجود افعال مضارع و استعاره و تکرار متأثر از بافت موقعیتی و فکری حضرت است. روش تحقیق این پژوهش (توصیفی- تحلیلی) می باشد. کلمات اساسی: گفتمان، تحلیل گفتمان، نامه های امام علی علیه السلام،فرمانداران