پایان‌نامه

بررسی تطبیقی نقش و مفهوم طاووس در هنرهای سنتی ایران و هند

زهرا عباسپور

چکیده

چکیده با نگاهی گذرا به آثار تاریخی، ادبی و هنری در می یابیم که معنی و نقش پرنده در زندگی فکری و اجتماعی بشر از نقش و جایگاه مهمی برخوردار بوده است. نقش پرندگان در اساطیر و ادبیات ایران و هند بسیار پر رنگ است. نقش و نگار روی آثار باقی مانده به اعتقادات اساطیری و نمادهای باستانی بسیار دور پیوند می خورد که در میان آن ها نماد طاووس خود را جلوه گر می سازد. طاووس در باورهای ایرانیان باستان نماد ذات انسان و در اعتقادات ایرانیان پس از اسلام نمادی کیهانی است، دارای معانی گسترده و عمیقی است و در هند، نشان دلسوزی ، پاسداری و تجسم برخی از خدایان هندو می شود. در این پژوهش به نقش و مفهوم طاووس در ادبیات، اساطیر، فرهنگ و باورهای عامیانه و هنرهای سنتی ایران و هند پرداخته می شود. در کتاب ها و مقالاتی به نقش و گاهی مفهوم طاووس در ادبیات و معماری و برخی نگاره های ایرانی پرداخته اند، ولی در سایر هنرهای سنتی ایران به صورت جامع و در کنار هم این بررسی صورت نگرفته است. با توجه به اینکه ادبیات و عرفان ما منبع الهام هنرمند ایرانی است، ابتدا این نقش در ادبیات و سپس اساطیر و فرهنگ ایران مورد شناسایی، هرچند اجمالی قرار گرفته و سپس با روندی مشابه به شناخت این نقش در ادبیات و فرهنگ هند می پردازیم. با بررسی این نماد در اکثر هنرهای سنتی و با در نظر گرفتن دوره های تاریخی علاوه بر شناخت سیر تحول نقش طاووس در عمده هنرهای سنتی ایران و در کنار آن، هنرهای سنتی هند و بررسی تطبیقی نقش و مفهوم طاووس در دو فرهنگ کهنسال ایران و هند، وجوه افتراق و اشتراک و در نهایت، زمینه های این اشتراک مشخص می شود. مسلما با توجه به تفاوت مفهوم نمادین طاووس در ایران و هند، نمونه های افتراق، بخش قابل توجهی از آثار هنرهای سنتی ایران را تشکیل می دهد. ادبیات غنی ایران زمین، منبع الهام هنرمند ایرانی قرار گرفته و باعث به تصویر کشیدن طاووس در هنرهای ایران شده است. بدین سبب به نظر نگارنده طاووس در هنر تزئینات معماری و فرش ایران موقع ویژه ای پیدا کرده است و بیشترین آثار را در این هنر به خود اختصاص داده است، برعکس هنرهند که به سبب علاقه ی هنرمند هندی به منظره پردازی، نقش طاووس در این هنر بسیار به چشم می خورد. در نهایت باید به این نکته اشاره کرد که طاووس چه به لحاظ مفهوم و چه به لحاظ نقش کاملا متفاوت نیست و بر فرض این که طاووس از هند است، باز هم هنرمند ایرانی آن را در خدمت هنر، فرهنگ و دین خود قرار داده و به آن رنگ و بوی ایرانی بخشیده است. در این میان، پاسخ به سئوالات زیر مدنظر بوده است: 1- جایگاه نقش طاووس در هنرهای سنتی ایران و هند کجاست؟ 2-مفاهیم نمادین طاووس نزد ایرانیان و هندیان چیست؟ روش تحقیق نظری و از نظر روش تاریخی – توصیفی بوده و ابزار گردآوری اطلاعات نیز به صورت مطالعات کتابخانه ای و توصیف مشاهدات و بررسی تطبیقی می باشد

اساتید راهنما و مشاور

علیرضا خواجه احمد عطاری، امیر عباس محمدی راد

پایان‌نامه‌های مشابه

  • بررسی تطبیقی نقش و مفهوم اژدها در هنرهای سنتی ایران و چین

    پایان‌نامه۲۰۱۰وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه هنر اصفهان - دانشکده هنرهای تجسمی و کاربردیراضیه نایب زاده

    اژدها،شایدبیشتر یک پدیده باشدتا یک جانور اساطیری،اوخود به تنهایی پدیده ای است که در ذهن بشر دیروز و امروز،همراه باحوادث شگفت لانه کرده است و ذهن پویای بشربه دنبال این پدیده،آفریدگاراساطیر،فرهنگ و هنرشده است.اژدها جزء جدایی ناپذیر اسطوره،حماسه و ادب فارسی است. اژدهادر افسانه ها و

  • بررسی تطبیقی نقش گاو در اساطیر و هنر هند و ایران

    پایان‌نامه۲۰۱۴دانشگاه آزاد اسلامی - دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی - دانشکده هنر و معماریسپیده مهرگان

    چکیده اساطیر نماینده ی فرهنگ،باورها، آرمان ها و تفکرات هر ملت است. انسان در جهت رسیدن به آرمان ها و آرزوهای خود به خلق داستان ها و افسانه ها می پردازد و در این راه حقیقت و اوهام را در هم می ریزد و در خیال خود به آرزوهای دست نیافتنی اش دست می یابد ، و در میان همین روایات و افسانه

  • بررسی تطبیقی ایزدان سخن در سرزمین های ایران، هند و یونان

    پایان‌نامه۲۰۱۲وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه شیراز - دانشکده ادبیات، زبانهای خارجی و تاریخآیدا حق شناس

    چکیده : بررسی تطبیقی ایزدان سخن در سرزمین های ایران، هند و یونان به کوشش : آیدا حق شناس سخن از بزرگترین تمایزات بشر با دیگر مخلوقات پروردگار است که فصل مهمی در تاریخ زندگی بشر دارد. نیاز انسان عهدکهن به آن و نیاز به ارتباط انسان با خالق که تنها از این طریق صورت می گیرد نقش مهمی د

  • مطالعه تطبیقی انسان شناختی نظام طب سنتی ایران باستان با نظام طب سنتی ایران پس از اسلام

    پایان‌نامه۲۰۰۸وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه بوعلی سینا - دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعیفهیمه شهرکی

    انسان شناسی پزشکی یکی از شاخه های انسان شناسی زیستی است که به مطالعه بیماری ، درمان و پیشگیری از آن در فرهنگ های مختلف می پردازد و در پی آن است که با به کار گرفتن روش های پ‍ژوهش انسان شناسی به بهبود زندگی انسان ها در زمینه بهداشت روانی و جسمانی ، تغذیه و هم چنین در پیشگیری و درما

  • شیءباوری در هنرهای سنتی ایران

    پایان‌نامه۲۰۱۲وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه الزهراء - دانشکده هنرعارفه صابری افتخاری

    آثار و بقایای شی ءباوری همواره در میان فرهنگ عوام از جمله فرهنگ عامیانه ایران به جا مانده است. در این رویکرد توجه به منشأ باور به برخی اشیاء و چگونگی عملکرد و اثربخشی آن ها در فرهنگ جوامع ابتدایی و باورهای عامیانه در اولویت قرار دارد. و روشن شدن نظریه شیءباوری در ایران نیازمند شن

  • مقایسه تطبیقی نقش دولت در توسعه اقتصادی ایران و مالزی

    پایان‌نامه۲۰۱۰دانشگاه آزاد اسلامی - دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی - دانشکده علوم سیاسینجم الدین شیرخدایی

    چکیده پایان نامه(شامل خلاصه، اهداف، روش های اجرا و نتایج به دست آمده): امروز مولفه های تاثیر گذار در قوام و نقش آفرینی نظامهای سیاسی نسبت به گذشته تغییر یافته و مولفه های توسعه ای همچون توانایی و کارآمدی دولتها در تامین رفاه شهروندان اهمیت بیشتری یافته است . بر این اساس توسعه و پ

اسناد مشابه

  • بررسی تطبیقی نقشه محرابی بر منسوجات سنتی ایران و هند

    مقالهمطالعات شبه قارهمریم فروغی نیا، مربی پژوهش هنر دانشگاه سیستان و بلوچستان

    هم­جواری ایران و هند منجر به ایجاد نوعی رابطه بینافرهنگی گردیده که قدمت آن به پیش از اسلام باز می­گردد. شباهت بیش از حد نقش محراب بر منسوجات دو کشور که ریشه در باورهای مشترک اعتقادی داشته، در مواردی تشخیص خاستگاه اولیه نقوش محرابی را مشکل می­نماید. از این­­رو ضروری است رابطه تأثی

  • بررسی تطبیقی نقشه محرابی بر منسوجات سنتی ایران و هند

    مقاله۲۰۱۵مطالعات شبه قارهمریم فروغی نیا

    همجواری ایران و هند منجر به ایجاد نوعی رابطه بینافرهنگی گردیده که قدمت آن به پیش از اسلام باز میگردد. شباهت بیش از حد نقش محراب بر منسوجات دو کشور که ریشه در باورهای مشترک اعتقادی داشته، در مواردی تشخیص خاستگاه اولیه نقوش محرابی را مشکل مینماید. از اینرو ضروری است رابطه تأثیر و ت

  • شناسایی و تبیین پیشران‌های مؤثر بر توسعهٔ هنرهای سنتی ایران با رویکرد آینده‌پژوهی

    مقاله۲۰۲۴نشریه هنرهای صناعی ایرانسامرا سلیم پور آبکنار

    هنرهای سنتی، از گذشته تا به امروز، با تکیه بر دانش بومی، مهارت و حفظ سنت‌‌ها به تولید آثاری بی‌‌بدیل با جنبه‌‌های رمزی و تمثیلی پرداخته‌اند که در آن تأکید فراوانی بر مؤلفۀ زیبایی شده‌است. کم‌‌توجهی به هنرهای سنتی و بومی ایرانی که بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی ساکنان یک اقلیم را شا

  • بررسی اصول مبانی هنرهای سنتی ایران

    مقالهفصلنامه نقد کتاب هنرپیسا شادقزوینی

    کتاب هفت اصل تزئینی هنر ایران که به بازنمایی اصول مرسوم در مبانی هنرهای سنتی ایران پس از اسلام می پردازد، کتابی است که توسط نشر پیکره در تابستان سال 1393در 1500نسخه به چاپ رسید و وارد بازار شد. این کتاب را استاد دکتر یعقوب آژند به نگارش درآورده و مشتمل بر مباحثی است که در ۹فصل، د

  • مرکزگرایی، تقارن و تکرار در هنرهای سنتی ایران

    مقالهکیمیای هنرمهدی مکی نژاد، mahdi makinejad فرهنگستان هنر

    هنرهای سنتی هنرهای کاربردی هستند که مطابق ذوق و حس زیبایی شناسانه جمعی و براساس یکسری قواعد منظم، منطقی و ریشه دار، در طول زمان ها از گذشته تا به امروز ساخته شده و می شود. آفرینش هنری در این قلمرو متأثر از سنت های تصویری و محتوایی و انتقال دهنده آیین ها، اعتقادات، اساطیر و به طور

  • بررسی تطبیقی درمان یرقان در پزشکی سنتی ایران، در مناطقی از جنوب و شمال

    مقاله۲۰۱۹طب جنوبمریم پهلوان شریف، مریم عباسی

    زمینه: یرقان یا زردی (Icterus / Jaundice) نوعی بیماری دستگاه گوارش و شکم است که با تغییر رنگ و زرد شدن پوست و سفیدی چشم بیمار همراه است. در پزشکی سنتی ایران، یرقان، نوعی اختلال کبدی و گونه‌ای بیماری صفراوی (آتشی) به شمار می‌رود که پزشکان قدیم آن را با تغییر رنگ بدن به زردی یا سیا