بررسی زمینه های جنگ ایران و عراق (1367-1359ش/1988-1980م)
چکیده
با مطالعه در میان وقایع دهه ی اخیر نیمه ی دوم قرن بیستم درمی یابیم که جنگ ایران و عراق از جنگ های منحصر به فرد و بی نظیری بوده است که بروز آن دراواخر قرن بیستم میلادی حوادث بسیار تاثیر گذاری در تاریخ ایران و جهان پر از حوادث و تحولات جهانی و در نهایت برخورد منافع دولت های بزرگ را در بر داشته رقم خورده، که این جنگ و هجوم نابرابر پس از دو جریان جنگ جهانی اول و دوم به عنوان تنها جنگ تاریخ و منحصر به فرد در دو قرن اخیر به شمار می رود.جنگ ایران و عراق، متاسفانه یکی از ویران¬گرترین منازعاتِ پس از جنگ جهانی دوم به شمار می¬آید. این جنگ استلزامات چشمگیری بر ثبات منطقه ی خلیج فارس، منازعه ی اعراب -اسرائیل، شاهراه نفتی غرب، و سایر مسائل بر منافع دیگر ابرقدرت¬ها را در بردارد. این جنگ همچنین به مثابه ی یک الگوی منازعه در عصر «افول قدرت ابرقدرت¬ها» و ظهور قدرت¬های منطقه¬ای و تحولات انقلابی و نظامی خصوصاً قدرت یافتن صدام به عنوان قدرت برتر نظامی در منطقه از اهمیت نظری چشمگیری نیز برخوردار می¬باشد. با این وجود و اوصاف آن، بسیار شگفت آور است که علیرغم اهمیت جنگ ایران و عراق، در ایالات متحده توجه چندانی به این جنگ نشده است؛ و در حالی که رسانه¬های کشور امریکا گزارشی مستمر از جریان جنگ مذکور ارائه می¬دهند ولی تلاش چندانی برای عرضه تفاسیر تحلیلی از این جنگ به عمل نیامده و علی الخصوص به مساله علل جنگ توجه اندکی شده است. پرداختن به علل این جنگ بسیارمهم و استراتژیک، نه تنها برای فهم چگونگی حل و فصل آن، بلکه همچنین برای پیش¬بینی اینکه جنگ¬های مشابه آن در آینده چگونه ممکن است رخ دهند؟ و چگونه می¬توان از وقوع آنها اجتناب و دوری نمود؟ مساله¬ای بسیار حائز اهمیت، جهانی و حیاتی می¬باشد. اینک، مطالعه ی حاضر این پژوهش با عنوان «بررسی زمینه ها ی جنگ ایران و عراق» محقق و پژوهشگر را بر آن وا داشته که بکوشد، تا از وقایع¬نگاری ساده ی رویدادها فراتر رفته و شمار نسبتاً خیلی خوبی از عوامل علّی اساسی «بررسی علل و زمینه های بروز جنگ ایران و عراق» و به هم خوردن «قدرت موازنه و نظم جهانی» را در این راستا شناسایی نماید. تحلیل این متغیرها و روابط متقابل-شان ما را به شناخت بهتری از این جنگ در زمینه ی نظری¬اش رهنمون می¬سازد، همچنیناین امر باعث تبیین بهتری از علل این جنگ خاص و منحصر به فرد نیز درراستای افزایش فهم عمومی نظری¬مان از «زمینه های علل و عوامل جنگ»، ابزاری را برای استفاده از این مورد پژوهشی در اختیارمان قرار می دهد. تلاش وافر پژوهشگر، در آن است که مسائل و اخبار ناب و بکری از تازه های ناگفته ی جنگ ایران و عراقعلی الخصوص، «بررسی علل و زمینه های جنگ ایران و عراق»،مسائل، عوامل و رخدادهایی که باعث بروز این جنگ خانمان سوز و طولانی گردیده، برای تنویر افکار عمومی و قضاوت وجدان های بیدار و هوشیار جهان تقدیم و ترسیم نماید، باشد که در محضر خدای بزرگ مورد لطف و نظر کریمانه اش، همگی عالمان و دانش پژوهان قرار بگیریم. ان شاءا... واژه های کلیدی (کلید واژه ها): بررسی، جنگ، عراق، قطعنامه ها، ایران، مفاد، زمینه ها، بیانیه ها، شورای امنیت، علل و عوامل، نظم جهانی، موازنه قدرت، استراتژیک