پایان‌نامه

استفاده از شطرنج به عنوان ابزاری برای ارتقای توانایی حل مسئله ریاضی

چکیده

حل مسئله یکی از مهمترین اهداف آموزش ریاضی است. هم چنین، در ریاضیات دارای ارزش حیاتی زیادی است و کاربردهای فراوانی در دیگر شاخه¬های علوم دارد و اغلب این کاربردها منجر به طرح مسائل مهمی در ریاضیات می¬شوند. لذا حل¬مسئله می¬تواند سبب تقویت ارتباط ریاضی با دیگر شاخه¬های علوم شود.بنابراین بایستی به دنبال راهکارهایی برای تقویت توانایی حل¬مسئله یادگیرندگان بود و هر فعالیتی که بتواند در این زمینه تأثیر¬گذار باشد از ارزش و اهمیت فوق العاده-ای برخوردار است. در هر وضعیت از بازی شطرنج، با یک مسئله مواجه هستیم که مراحل حل آن، شباهت زیادی با مراحل چهارگانه¬ی مدل حل مسئله پولیا دارد و بسیاری از راهبردها یا استراتژی¬هایی که در حل مسئله ریاضی مفید هستند در شطرنج هم به همان شکل به کار می¬روند مانند حل زیر مسئله ها، الگو¬یابی و حدس و آزمایش. لذا می¬توان از آموزش شطرنج به عنوان یک راهکار مؤثر در جهت تقویت توانایی حل مسئله¬ی ریاضی یادگیرندگان بهره برد. در این رساله تأثیرآموزش شطرنج بر افزایش توانایی¬های حل مسئله¬ی ریاضی دانش¬آموزان پایه¬ی پنجم ابتدایی مورد مطالعه قرار می¬گیرد و این کار در قالب دو طرح آزمایشی انجام گرفته است. در اولین طرح آزمایشی که به صورت یک گروهی پیش¬آزمون – پس¬آزمون طراحی شد، 25 نفر به روش تصادفی خوشه¬ای دو مرحله¬ای از بین دانش¬آموزان پایه¬ی پنجم یکی از استان¬های جنوب-شرقی ایران، برای شرکت در پژوهش انتخاب شدند، هم چنین 52 جلسه آموزش شطرنج به عنوان مداخله¬ی آموزشی ارائه شد. نتایج حاصله مشخص کرد که نقش آموزش شطرنج در توسعه توانایی¬های حل¬مسئله¬ی ریاضی دانش¬آموزان پایه ی پنجم ابتدایی مثبت و معنادار است. این پژوهش پیشنهاد می¬کند که می¬توان از ظرفیت¬های مختلف برنامه¬درسیِ رسمی و مدرسه¬ای، از جمله فعالیت¬های فوق¬برنامه برای استفاده از شطرنج به عنوان ابزاری برای ارتقاء توانایی¬های حل¬مسئله ریاضی دانش¬آموزان پایه¬ی پنجم ابتدایی بهره برد. در دومین طرح آزمایشی که به روش پیش¬آزمون – پس¬آزمون با گروه گواه طراحی شد، 25 دانش¬آموز پسرِ ذکر شده در طرح آزمایشی یک، به عنوان گروه آزمایش و 41 نفر دانش¬آموز پسر پایه¬ی پنجم به روش تصادفی خوشه¬ای دو مرحله¬ای برای گروه گواه انتخاب شدند. در این پژوهش گروه آزمایش به میزان 52 جلسه و به مدت 6 ماه تحت آموزش شطرنج قرار گرفتند. نتایج حاصله نشان داد، دانش¬آموزانی که تحت آموزش شطرنج قرار گرفته¬اند(گروه آزمایش) توانایی بیشتری در حل¬مسئله ریاضی، نسبت به دانش¬آموزان گروه گواه (غیر شطرنج¬باز) از خود نشان داد¬ند. این پژوهش پیشنهاد می¬کند که می¬توان از شطرنج به منظور بهبود وضعیت حل¬مسئله¬ی ریاضی دانش¬آموزان پایه¬ی پنجم ابتدایی استفاده کرد.

اساتید راهنما و مشاور

محمدرضا فدایی، زهرا گویا

اسناد مشابه