پایان‌نامه

فرآیند نوسنگی شدن در تپه بلوچ "غرب دشت نیشابور"

چکیده

خراسان از نظر مطالعات فرهنگ های پیش از تاریخ ناشناخته است. در سال های اخیر پژوهش های مقدماتی در منطقه شرق شمالی ایران شروع شده است . رساله ی پیش روی ادامه ی همین پژوهش هاست. مقیاس مکانی این پژوهش حوزه ی شرق شمالی ایران با تاکید بر حوزه باستان شناسی چشم انداز میانکوهی دشت نیشابور و با تاکید جزیی تر بر روی استقرار بلوچ است. مقیاس زمانی این پژوهش ، نوسنگی است . دوره ای که جوامع انسانی به تدریج به تولید غذا و اهلی کردن گیاهان و حیوانات روی آورده اند و هم چنین شروع زندگی روستا نشینی و دستیابی به تکنولوژی ساخت سفال و توسعه فن ساخت ابزار سنگی در یک فرآیند تدریجی از جمله معرف های اصلی آن است. پژوهش های میدانی در استقرار بلوچ و همچنین بررسی دشت نیشابور نشان می دهد که از نظر تمرکز داده ها و نهشته های فرهنگی ادوار گوناگون در یک مکان ، استقرار بلوچ شامل آثاری از نوسنگی،مس سنگی و عصر آهن می باشد. نهشته ها و بقایای مربوط به دوره های یاد شده در استقرار بلوچ ، در مساحتی در حدود 6 هکتار به دست آمده است. این پژوهش با رویکردی ژرفانگر و با دیدی جزیی داده های حاصل از گمانه زنی به منظور لایه نگاری تپه بلوچ در سال 1390 را مورد مطالعه قرار داده است و کوشیده است وضعیت نوسنگی استقرار بلوچ را بر مبنای تحلیل تکنیک ها و سنت های سفالگری روشن سازد . با بررسی این داده ها مشخص شد در طول دوران نوسنگی ، تکنیک های سفالگری ارتقا یافته و بر تنوع گونه های سفالی افزوده می شود ؛ مطالعه نهشته ها نیز نشان داد که اغلب نهشته های نوسنگی در بلوچ، فرهنگی بوده و از نظر شکل گیری بیانگر استقراری فصلی در این محوطه هستند. در مجموع ، بر اساس مطالعه نهشته ها، سنت ها و تکنیک های سفالگری و ابزار سنگی ، معماری و با در نظر گرفتن موقعیت مکانی استقرار و قرار گیری آن در دشتی میانکوهی و دارا بودن استعداد ها و شرایط زیستی مطلوب می توان چنین مطرح نمود که این استعداد در نو سنگی نیز دارای استمرار فرهنگی بوده است.

اساتید راهنما و مشاور

عمران گاراژیان، حسن طلایی

اسناد مشابه

  • تأملی بر فرآیند نوسنگی شدن در منطقه ی جنوب شرق دریای مازندران و فلات مرکزی ایران

    مقالهپژوهش های باستان شناسیحامد وحدتی نسب، دانشیار گروه باستانشناسی دانشگاه تربیت مدرس میثم نیک زاد، دانشجوی دکترای باستانشناسی دانشگاه تربیت مدرس

    در شماره ی 4 مجله ی پژوهش های باستان شناسی ایران مقاله ای تحت عنوان «نوسنگی و نوسنگی شدن در سرزمین های پست شرق مازندران بر اساس بررسی های باستان شناختی» منتشر شده است که موضوع مورد بحث و برخی مفاهیم به کار رفته در آن مقاله، دستاویز نگارش مقاله ی حاضر شده است. نویسندگان مقاله ی مز

  • تأملی بر فرآیند نوسنگی شدن در منطقه ی جنوب شرق دریای مازندران و فلات مرکزی ایران

    مقاله۲۰۱۶پژوهش های باستان شناسیحامد وحدتی نسب، میثم نیک زاد

    در شماره‌ی 4 مجله‌ی پژوهش‌های باستان‌شناسی ایران مقاله‌ای تحت عنوان «نوسنگی و نوسنگی‌شدن در سرزمین‌های پست شرق مازندران بر اساس بررسی‌های باستان‌شناختی» منتشر شده است که موضوع مورد بحث و برخی مفاهیم به‌کار رفته در آن مقاله، دستاویز نگارش مقاله‌ی حاضر شده است. نویسندگان مقاله‌ی مز

  • تپه قزانچی، سکونتگاهی از اوایل نوسنگی تا عصر مفرغ در دشت کرمانشاه

    مقاله۲۰۲۳پژوهش های باستان شناسیمرجان مشکور، حسین داودی، مرتضی جمالی، سونیا شیدرنگ

    دانسته‌های موجود از محوطه‌های اوایل نوسنگی و فرآیند نوسنگی‌شدن در شرق هلال حاصلخیزی باوجود بازنگری در کاوش‌های گذشته هم‌چنان با پرسش‌های زیادی مواجه است. محوطۀ قزانچی در شمال‌غرب کرمانشاه و در ارتفاع 1323 متری بالاتر از سطح دریا، کنار رودخانۀ رازآور، به‌دلیل وجود نهشته‌های متوالی

  • تبیین فرهنگ‌‌های دوره آهن دشت نیشابور براساس مواد فرهنگی تپه تیغ مهره

    مقاله۲۰۱۸جامعه شناسی تاریخیحسن باصفا

    دوره آهن از تأثیرگذارترین دوره‌های فرهنگی است که مؤلفه‌ها و ویژگی‌های آن در شمال شرق ایران با تمرکز بر خراسان بزرگ به دلیل نبود مطالعات ناشناخته باقی مانده است. پیش از این شواهد بسیار کمی از فرهنگ‌های این دوره در خراسان از بررسی‌های اندک و پراکنده به دست آمده که قرابت فرهنگی با ف

  • اثر هیدرولوژی بر فرایند شکل گیری استقرار پیش از تاریخ شهرک فیروزه در دشت نیشابور

    مقالهپژوهش های محیط زیستحسن باصفا٭، استادیار گروه باستان شناسی دانشگاه نیشابور علیرضا هژبری نوبری، استاد گروه باستان شناسی دانشگاه تربیت مدرس حمید خطیب شهیدی، استادیار گروه باستان شناسی دانشگاه تربیت مدرس جواد نیستانی

    هیدرولوژی به عنوان یکی از مهم ترین عوامل محیطی نقش مهمی در شکل گیری استقرارهای انسانی داشته است. دشت نیشابور به عنوان بخشی از حوضه شمال شرق ایران در دامنه رشته کوه بینالود قرار گرفته و از زمین های کوه پایه ای و دشت تشکیل شده است. در دشت نیشابور، رودخانه های متعددی وجود دارند که ه

  • اثر هیدرولوژی بر فرایند شکل‌گیری استقرار پیش از تاریخ شهرک فیروزه در دشت نیشابور

    مقاله۲۰۱۵پژوهش های محیط زیستحسن باصفا٭، علیرضا هژبری نوبری، حمید خطیب شهیدی، جواد نیستانی

    هیدرولوژی به عنوان یکی از مهم‌ترین عوامل محیطی نقش مهمی در شکل‌گیری استقرارهای انسانی داشته است. دشت نیشابور به عنوان بخشی از حوضه شمال‌شرق ایران در دامنه رشته‌کوه بینالود قرار گرفته و از زمین‌های کوه‌پایه‌ای و دشت تشکیل شده است. در دشت نیشابور، رودخانه‌های متعددی وجود دارند که ه