فن شناسی، آسیب شناسی و ارائه طرح حفاظت برای یک اثر پارچه ای منسوب به دوره صفوی
چکیده
پژوهش حاضر با عنوان فن شناسی، آسیب شناسی و ارائه طرح حفاظتی برای یک اثر پارچه ای منسوب به دوره صفوی انجام گرفته است. هدف از انجام این پژوهش دستیابی به طرح حفاظتی مناسب با شرایط اثر پارچه ای برای نمایش و نگهداری آن بوده است و در راستای تحقق این مهم مطالعات فن شناسی به منظور شناسایی ساختار و مواد تشکیل دهنده و مطالعات آسیب شناسی جهت شناسایی عوامل آسیب رسان و آسیب های وارده بر اثر پارچه ای، انجام گرفته است. این پژوهش جزء مطالعات موردی بوده که در آن از مطالعات کتابخانه ای، میدانی وآزمایشگاهی استفاده شده است. در مطالعات تاریخی تطبیقی و فن شناسی تجزیه و تحلیل داده ها بصورت کیفی و در مطالعات آسیب شناسی بصورت کیفی و کمی بوده است. نتایج حاکی از آن است که اثر پارچه ای از لحاظ طرح، نقش، بافت و تکنیک می تواند متعلق به دوره صفوی باشد. همچنین اثر پارچه ای مورد مطالعه دارای الیاف ابریشم و گلابتون (مس با روکش نقره) و آهار نشاسته می باشد. در بررسی ها مشخص شد رنگرزی الیاف آبی با نیل، رنگرزی الیاف مشکی با پوست انار و دندانه آهن و برای رنگ کرم پوست انار و زاج سفید استفاده شده است. نمونه مورد مطالعه همچون پارچه های زربفت اطلسی باف با تکنیک دو سیستم تار و دو سیستم پود بافته شده است که حتی به لحاظ تکنیک بافت، ظرافت، طرح، رنگ و نقش با آثار غیاث الدین نقشبند مشابهت داشته و احتمال تعلق اثر پارچه ای به وی و یا مکتب غیاث الدین، وجود دارد. کاربرد اثر پارچه ای احتمالا" پارچه ای نفیس برای لباس اشراف بوده است. اثر پارچه ای دارای آلودگی های سطحی و آسیب هایی چون رنگ پریدگی، پوسیدگی و پارگی، شکنندگی الیاف ابریشمی، ریختگی و شکستگی ... در الیاف فلزی است. در نهایت نیز با توجه به وضعیت اثر پارچه ای از روش درمانی دوخت جهت استحکام بخشی اثر پارچه ای بهمراه لایه پشتیبانی از جنس حریر شیشه ای استفاده شد. سپس با استفاده از پارچه رویال یک تکیه گاه سرتاسری با استفاده از کوک مخفی به اثر پارچه ای متصل شد. پس از قاب گیری اثر پارچه ای با مقوایی با ph خنثی برای نمایش آن، پیشنهاد بکارگیری قاب چوبی عمل آوری شده با رزین دامار یا پلی استر مات داده شده است همچنین بکارگیری ورق پلکسی گلاس جهت پوشش اثر پارچه ای به نمایش در آمده در قاب وکنترل شرایط محیطی توصیه شده است.