پایان‌نامه

اثر توبه در سقوط مجازات حدی در فقه و حقوق موضوعه ایران

عباس پور بهمنی

چکیده

توبه در لغت به معنای رجوع و بازگشت بوده، و در اصطلاح عبارت است از رجوع به سوی خدا همراه با پشیمانی، ضرورت ترک و عدم تکرار گناه و جبران مافات که نشان دهنده جایگاه ویژه توبه در دین مبین اسلام دارد، به گونه ای که با تأمل در آیات و روایات می توان این مطلب را استنباط نمود. به اتفاق تمام مذاهب اسلامی، توبه موجب سقوط مجازات اخروی است، اما در مورد سقوط مجازات دنیوی به واسطه توبه اختلاف نظر وجود دارد. به عقیده فقیهان امامیه، توبه رافع مسئولیت کیفری در جرائم حق الله بوده و توبه قبل از اثبات جرم را موجب سقوط مجازات می دانند. آنان توبه بعد از اثبات جرم توسط بینه را موجب سقوط مجازات نمی دانند و در مورد توبه بعد از اقرار بر این عقیده هستند که قاضی میان اعمال مجازات و تقاضای عفو از ولی امر مخیر است. توبه در قصاص تسلیم نفس به اولیای دم است تا اینکه مجرم را قصاص کرده یا عفو نمایند. کسانی که توبه را موجب سقوط مجازات حدی می دانند، بر این عقیده هستند که توبه به طریق اولی موجب سقوط تعزیرات خواهد بود. هر چند که توبه از نهادهای حقوقی کیفری اسلام است که در جهت اصلاح مجرم در نظر گرفته شده است و در بسیاری موارد موجب سقوط مجازات می گردد، کمتر مشاهده شده که در محاکم قضایی برای سقوط مجازات مجرمان مورد استفاده قرار گیرد. بر همین اساس در این رساله سعی شده این تاسیس حقوقی به عنوان یکی از علل سقوط مجازات از دیدگاه فقهی و حقوقی مورد بحث و بررسی قرار گیرد. بنابراین در ابتدا به یک تعریف دقیق از توبه مبتنی بر آیات و روایات و با تکیه بر نظرات بزرگان فقه و اخلاق و عرفان پرداخته و پس از ذکر مواردی همچون آثار و شرایط احراز توبه و کیفیت و مرور زمان بر توبه و... مفصلاً به بررسی مسائل و موارد فقهی و حقوقی آن پرداخته ایم. علاوه بر آن ارکان و شرایط توبه ای که به عنوان یکی از معاذیر قانونی معافیت از مجازات است مورد بررسی قرار گرفته شده و در کنار مطلب مذکور به سوالاتی چند از جمله اینکه آیا توبه در همه جرایم سقوط مجازات را در پی دارد؟ نظر فقهای اهل سنت در این باره چیست؟ به طور دقیق مورد کنکاش قرار گرفته است. همچنین در این رساله در بررسی حقوقی تأثیر توبه در سقوط مجازات حدی از مواد قانونی قانون مجازات اسلامی مصوب 1/2/92 استفاده شده است.

اساتید راهنما و مشاور

رضا نیکخواه

پایان‌نامه‌های مشابه

  • موارد نقض حکم قاضی در فقه و حقوق موضوعه ایران

    پایان‌نامه۲۰۱۰دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره) - قزوین - دانشکده الهیات و معارف اسلامیمحسن عمارلو

    از جمله مباحث مطرح در آئین دادرسی کیفری و مدنی، نقض احکام و قرارهای قضایی است. با توجه به اینکه مبنای قوانین در نظام حقوقی ایران فقه امامیه است، ضرورت دارد از دیدگاه فقه امامیه این موضوع را مورد بررسی قرار داده و مبانی آن را تبیین نمائیم. در فقه امامیه یکی از خصوصیتهای حکم قاضی ا

  • بررسی عقود رضایی و تشریفاتی از منظر حقوق موضوعه ایران و فقه امامیه

    پایان‌نامه۲۰۱۵دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرمی - دانشکده حقوقعظیم قدیری

    همواره در ادوار مختلف قراردادها بر اساس معیارهای گوناگون به انواع مختلفی تقسیم شده اند که تقسیم عقود به انواع رضایی و تشریفاتی یکی از صور معروف این تقسیم بندی است. بر اساس این تقسیم بندی عقد رضایی بدون نیاز به تشریفات و مراحل خاص و فقط با اعلام قصد و رضای طرفین قرارداد محقق می¬گر

  • بررسی احکام مجازات تبعید در فقه و حقوق موضوعه ایران

    پایان‌نامه۲۰۱۴وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه سمنان - دانشکده علوم انسانیحدیثه برهانی

    تبعید، یکی از مهم ترین مصادیق مجازات های محدودکنندة آزادی بوده که در مواردی ذیل مباحث حدّ و تعزیر و بعضاً نیز به عنوان مجازات اصلی و تکمیلی مطرح است. این کیفر هم چون گذشته، به شکل اخراج مجرم از محل ارتکاب جرم یا محل سکونت و فرستادن به نقاط معیّن اجرا می شود و گاهی نیز بنا به صلاح

  • بررسی مسأله فرزند خواندگی در فقه و حقوق موضوعه ایران

    پایان‌نامه۲۰۱۳وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه ارومیه - دانشکده ادبیات و علوم انسانی دکتر علی شریعتیمصطفی رستم پور

    نگهداری از کودکانی که به نحوی از نعمت حضور والدین در کنار خود محروم هستند، از دیر باز به مقاصد گوناگون تحت عنوان فرزند خوانده از طرف پدرخوانده در جوامع بشری معمول و مرسوم بوده است. اما آیا فرزند خوانده حکم فرزند واقعی را دارد؟جایگاه فرزند خواندگی در اسلام چگونه است؟ تفاوت فرزند خ

  • بررسی مجازات اعدام در حقوق کیفری ایران و فقه امامیه

    پایان‌نامه۲۰۱۱وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه شهید چمران اهواز - دانشکده الهیات و معارف اسلامیبتول سلیمانی

    اعدام سلب حیات از مجرم است و از آن جا که می تواند از جهاتی با اصل سوم اعلامیه ی جهانی حقوق بشر در تضاد قرار بگیرد، در اکثر کشورها سال هاست که از شمار قوانین کیفری خارج شده و به عنوان آخرین ضمانت اجرا در نظر گرفته می شود. اکثر جوامع، زمانی به حذف فیزیکی مجرم می اندیشند که راه حل د

  • بررسی تعهد طبیعی در حقوق موضوعه ایران و فقه امامیه

    پایان‌نامه۲۰۱۴دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرمی - دانشکده مدیریتحسن سلطانی ترانچه

    این پایان نامه باعنوان و هدف کلی بررسی تعهدات طبیعی در حقوق موضوعه ایران و فقه امامیه انجام یافته است.اهداف جزئی پایان نامه بررسی تعهدات طبیعی در حقوق موضوعه ایران، بررسی تعهدات طبیعی در فقه امامیه، بررسی مبانی حقوقی تعهدات طبیعی، مقایسه تعهدات طبیعی با تعهدات مدنی و تعهدات اخلاق

اسناد مشابه

  • تأملی بر مجازات مجنون مرتکبِ زنا و فاعلِ لواط در فقه امامیه و حقوق موضوعه ایران

    مقاله۲۰۲۵فقه جزاي تطبيقيرضا عسگری، محمد علی راغبی

    ازآنجاکه وجود قوه عقل و قصد ارتکاب در شخص مرتکب، از شرایط ثبوت مجازات‌های شرعی است؛ مردِ مجنونی که مرتکب زنا شده یا فاعل عمل لواط قرار گرفته، ثبوت حدّ زنا یا لواط علیه وی، همواره محل اختلاف فقیهان بوده است که خاستگاه آن، از یک‌سو، وجود روایات متعارض و از سوی دیگر، نفس ارتکاب چنین

  • قلمرو فقه در حقوق موضوعة ایران

    مقاله۲۰۱۱پژوهش نامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانیعلی رضا یزدانیان

    از زمان پیدایش حقوق، دین و مذهب و اعتقادات قلبی منبع عظیمی برای حقوق به شمار می رفته است. قرن های متمادی، مقررات کلیسا هم دین و شریعت بوده است هم حقوق؛ همان وضعیتی که قبل از مشروطه در ایران می توان شاهد آن بود. سعی قانونگذاران نیز این بوده است که تاحد ممکن راه حل معضلات اجتماعی ر

  • قلمرو فقه در حقوق موضوعه ایران

    مقالهپژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانیعلی رضا یزدانیان، استادیار حقوق دانشگاه اصفهان

    از زمان پیدایش حقوق، دین و مذهب و اعتقادات قلبی منبع عظیمی برای حقوق به شمار می رفته است. قرن های متمادی، مقررات کلیسا هم دین و شریعت بوده است هم حقوق؛ همان وضعیتی که قبل از مشروطه در ایران می توان شاهد آن بود. سعی قانونگذاران نیز این بوده است که تاحد ممکن راه حل معضلات اجتماعی ر

  • قلمرو فقه در حقوق موضوعة ایران

    مقاله۲۰۱۱پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانیعلی‌رضا یزدانیان

    از زمان پیدایش حقوق، دین و مذهب و اعتقادات قلبی منبع عظیمی برای حقوق به‌شمار می‌رفته است. قرن‌های متمادی، مقررات کلیسا هم دین و شریعت بوده است هم حقوق؛ همان وضعیتی که قبل از مشروطه در ایران می‌توان شاهد آن بود. سعی قانونگذاران نیز این بوده است که تاحد ممکن راه‌حل معضلات اجتماعی ر

  • مبانی و معیارهای مشروعیت در تعارض حق و منفعت؛ مطالعه‌تطبیقی در حقوق موضوعه ایران، فقه امامیه و نظام کامن‌لا

    مقاله۲۰۲۷The Encyclopedia of Comparative Jurisprudence and Lawرضا وطن پور، رمضان دهقان، مرضیه افضلی مهر، محمد جواد باقی زاده

    تعارض میان حق و منفعت از مهم‌ترین مسائل حقوق عمومی، فلسفه حقوق و نظریه عدالت در نظام‌های حقوقی معاصر به شمار می‌رود. از یک سو، حمایت از حقوق اشخاص و تضمین آزادی‌ها و حقوق بنیادین، از اهداف اصلی هر نظام حقوقی محسوب می‌شود و از سوی دیگر، تأمین منافع عمومی، حفظ نظم اجتماعی و تحقق مص

  • تعیین و اجرای مجازات کیفری مجرمان زن در پرتو فقه امامیه و حقوق موضوعه ایران

    مقاله۲۰۲۵The Encyclopedia of Comparative Jurisprudence and Lawزهره ارباب صادقی، سید ابوالقاسم نقیبی، Zohreh Arbab Sadeghi، Sayyed Abolghasem Naghibi

    در چارچوب نظام حقوقی اسلام، بیشتر تفاوت‌های موجود در مجازات زنان و مردان ریشه در اختلافات طبیعی و ذاتی آفرینش آن‌ها دارد. در واقع، نبود این تفاوت‌ها می‌تواند به تبعیض یا اخلال در اصول و اهداف بنیادین مجازات‌ها منجر شود. بنابراین، تا زمانی که این اختلاف‌ها به زمینه‌های طبیعی بازگر