واکنش های اجتماعی–سیاسی ایرانیان در دفاع از استقلال در مقابل بیگانگان (از مشروطه تا جنگ جهانی اول)
چکیده
نهضت مشروطه با هدف ایجاد قانون و عدالت و استقلال به وقوع پیوسته بود. این جنبش منافع سیاسی و اقتصادی فراوان دول همجوار ایران را که از سال ها قبل به گسترش نفوذ خود در کشور پرداخته بودند، با تحدید رو به رو می ساخت. بنابراین در این دوره در مقابل تهاجمات و نقض استقلال ایران از سوی بیگانگان و دست نشاندگان آنان در داخل کشور، ملی گرایانی پدید آمدند که در راه استقلال کشور مبارزه می کردند. پژوهش حاضر واکنش ها و عکس العمل های استقلال خواهانه ی ایرانیان از مشروطه تا جنگ جهانی اول، در سطح مجلس، مطبوعات و مردم در ضمن طرح سوالاتی درباره ی شیوه ها و الگوهای واکنش های اجتماعی و سیاسی ایران به ارزیابی نقش اندیشه های مذهبی (دفاع از بیضه ی اسلام از سلطه ی غیرمسلمانان) و آرمان های ملی – میهنی و تلفیق این دو تفکر (ایرانیت و اسلامیت) و تأثیر آن بر روی استقلال طلبی ایرانیان پرداخته است. در پژوهش حاضر پس از گردآوری و مطالعه ی منابع کتابخانه ای و آرشیوی، داده ها با روش توصیفی تحلیلی بررسی شده است. نتیجه ی حاصل از این پژوهش نشان می دهد ایرانیان برای حفظ استقلال خود در مقابل دولت های متجاوز، الگوهایی برگزیدند که کاربرد آن ها تنها مختص آن زمان نبوده است و از ارتکاب به اقدامات هیجانی و احساسی و غیر هدفمند که تنها باعث تحلیل نیروی مقاومت می شود پرهیز نمودند. الگوهایی همچون دست یازیدن به اعتراض های دیپلماتیک به نهادهای متمدن بشری همچون دادگاه لاهه و دولت های اروپایی و آگاه کردن ملت های دیگر نسبت به تعدیات دولت هایی مثل روس و انگلیس به ایران با اقداماتی همچون تحریم جشن عید نوروز، تحریم کالاهای کشور متجاوز، تکیه بر اقتصاد ملی، حفظ استقلال و اصالت عناصر فرهنگی، مشارکت خودجوش مردم در ایجاد ارتش ملی برای مقاومت مسلحانه با جنبه ی تدافعی از آن جمله است.