بررسی حقوقی-جــرم شناختی نقش ناجا در مرحله ی پساکیفری
چکیده
مهار پدیده بزه کاری، دغدغه ی اصلی همه ی کسانی است که به نوعی با بزهکار در ارتباط هستند. نهادهای عدالت کیفری ، پلیس، مقامات زندان و مقامات اجرائی و تقنینی دائماً نگرانی خویش را از خطرات افزایش بزه اعلام می نمایند. همه در تلاشند تا به نوعی آمار جرم کاهش یابد یا افزایش نیابد. با افزایش نرخ تکرار جرم و همچنین آشکار شدن ناکارآمدی زندان در تحقق اصلاح مجرمین ،مرحله ی پسا کیفری در راستای باز پروری مجرم مورد توجه قرار گرفت.بطور کلی پیشگیری از تکرار جرم ولزوم حمایت از اقشار آسیب دیده،اتخاذ تدابیر مراقبت بعد از خروج را توجیه می نماید.در این تحقیق نگارنده،ضمن بررسی نقش ناجا در مرحله ی پساکیفری سعی در تبیین موضوع از لحاظ حقوقی وجرم شناختی نموده تا از این رهگذر کاستی های تقنینی وعملکردی نسبت به این مرحله مشخص گردد وجهت مرتفع نمودن آن اقدام شود. یافته های این تحقیق حاکی از آن است که تدابیر پساکیفری،سطح گسترده ای از اقدامات ناجا را در بر می گیرد.با این وجود کارکنان ناجا ومقامات قضایی آشنایی علمی چندانی با این موضوع جدید ندارند.در نظام کیفری ایران ظرفیت اتخاذ تدابیر پسا کیفری،وفق مقررات فراتقنینی موجود است،لکن عمده مقررات ناظر بر این مرحله،در سطح فرو تقنینی است. در رویکرد تقنینی جنبه نظارتی برجسته تر از جنبه حمایتی به این مرحله می باشد. گرچه یکی از نهادهای اصلی و تأثیرگذار در پروسه عدالت کیفری ناجا است. ولی عواملی همچون عدم شفافیت قانون و عدم احتساب مرحله پسا کیفری در فرایند کیفری، کمبود امکانات اجرائی و ضعف آموزش که بعضاً باعث نقض حریم خصوصی افراد می گردد و عدم همکاری سایر ارگانهای دولتی و تشکل های غیر دولتی ازموجبات عدم تضمین اعمال این تدابیر است.این درحالی است که پس از رفع موانع ذکر شده،می توان با اتخاذ راهکارهای پساکیفری ضمن پیشگیری از تکرار جرم راه را برای بازگشت مجرم به جامعه فراهم نموده وامنیت مطلوب جامعه را تأمین کرد.