مطالعه ی تطبیقی نقش فرهنگی زنان در عصر صفویه و قاجار براساس سفرنامه های اروپایی (نقد و بررسی)
چکیده
سفرنامه نویسان اروپایی براساس نگاه بیرونی در خصوص نقش فرهنگی زنان عصر صفویه و قاجاریه نقش هایی را متصور گشتند که گوناگون یا متفاوت با تاریخ سیاسی ایران است، لذا نقش های گوناگون زنان در عرصه های مختلف فرهنگی و تطبیق این امور در دو عصر مذکور مهم می نماید. شناخت نقش زنان در پدیده ی مهم فرهنگ و تأثیرگذاری آنان در توسعه و انتقال فرهنگ در مطالعات اجتماعی قوت یافته ی حال حاضر می تواند راهگشا باشد. زنان ایرانی که در عرصه های مختلف زندگی هم چون مردان می کوشیدند، در عرصه گسترش فرهنگ و آیین های اجتماعی و ماندگاری و انتقال آن ها نقشی به سزا داشته اند. این نقش ها در اجزای مختلف و مهم فرهنگی نظیر آداب و رسوم که در دو شاخه ی مجزای ملی و مذهبی قابل تفکیک است و بررسی مواردی نظیر حضور و نقش زنان در برپایی جشن های ملی و مذهبی، سوگواری مردمی و مذهبی و روابط اجتماعی آنان می تواند بازگو کننده ی نقش بانوان ایرانی در انتقال و حفظ هویت ملی و مذهبی باشد. همچنین پژوهش در موارد برجسته ای نظیر علم، باور و هنرهای مختلفی که در این سرزمین مورد توجه زنان بوده، می تواند نقش فرهنگی زنان را در این عرصه های مهم بازگو می نماید. پژوهش حاضر با روش توصیفی، تحلیلی و مقایسه ای به این نتیجه دست یافت که زنان دو عصر مذکور با توجه به رویکرد سفرنامه نویسان و شرایط اجتماعی یکسان نقش های مشابه و یکسانی را در اجزای گوناگون فرهنگی با گسترش بیشتر و اندکی تفاوت در زمینه ی علم در عصر قاجار ایفاء نمودند و موجب انسجام و گسترش هویت ملی و مذهبی گردیدند