تحلیل آماری، همدیدی دماهای فرین بالای دوره ی گرم سال منطقه ی جنوب شرق ایران
چکیده
با ظهور پدیده¬ی گرمایش جهانی، طی سال¬های اخیر رخداد روزهای گرم و امواج گرمایی رو به افزایش بوده است. منطقه جنوب شرق ایران به سبب موقعیت جنب حاره¬ای در معرض این فرین آب و هوایی قرار دارد. در این پژوهش به بررسی ویژگی های آماری و شناسایی الگوهای همدید دماهای فرین بالای دوره¬ی گرم سال در جنوب شرق ایران پرداخته شده است. بدین منظور ابتدا داده های دمای 9 ایستگاه سینوپتیک در منطقه¬ی جنوب شرق اخذ گردید. سپس با اعمال شاخص فومیاکی بر روی میانگین دمای ایستگاه ها، مقادیر خروجی شاخص مذکور به دو طبقه گرم وخنک تقسیم شد و هر طبقه به زیر طبقات مختلف تقسیم گردید. نتایج حاکی از افزایش روند روزهای گرم و کاهش روند روزهای خنک می باشد. جهت بررسی الگوهای همدید تعداد 27 روز ابرگرم و 30 روز بسیار خنک انتخاب گردید. کم فشار حرارتی گنگ به عنوان الگوی سطح زمین و تراز 850 هکتوپاسکال، و زبانه های پرارتفاع جنب حاره در تراز های 700 و 500 هکتوپاسکال در پدیدآیی روزهای ابرگرم نقش آفرینی کرده اند. در روزهای بسیار خنک در سطح زمین و تراز 850 هکتوپاسکال نفوذ پرفشار از شمال دریای مازندران و در ترازهای 700 و 500 هکتوپاسکال جابه جایی پرارتفاع جنب حاره به سوی عرض های بالا و قرار گیری محور ناوه بر روی منطقه مورد مطالعه موجب فرارفت هوای خنک عرض های بالا شده است. الگوهای حاصل از تحلیل خوشه¬ای وارد نیز حاکی از آن است که تنوعی در الگوهای مولد روزهای ابرگرم و بسیارخنک مشاهده نمی-شود. وزش دما در روزهای ابرگرم نشان داد که به سبب وجود هسته¬ی کم فشار حرارتی در سطح زمین و منحنی پرارتفاع بر جنوب شرق ایران، هسته بیشینه دما منطبق بر منطقه مورد مطالعه بوده، و نمی توان گفت وزش گرم از مناطق خارجی صورت گرفته است.