پایان‌نامه

قرائت عاصم به روایت حفص از ابتدا تا اشتهار

چکیده

اکنون در بسیاری از مناطق اسلامی،قرائت عاصم به روایت حفص رواج دارد، اما همواره چنین نبوده است. در چهار قرن آغازین هجری، غالبا قرائت بومی هر منطقه در آنجا رایج و متداول بود. قرائت عاصم نیز تنها در مناطقی از عراق رواج داشت. در فاصله ی قرن پنجم تا نهم، قرائت ابوعمرو به قرائت رایج بیشتر مناطق اسلامی مبدل شد. در این دوره، قرائت عاصم -بیشتر به روایت ابوبکر- در عراق پیشرفت خوبی داشت. علاوه بر این، در سده ی نهم، قرائت عاصم به هر دو روایت، در ایران و بلاد عجم اطراف آن رواج یافت. فراگیری گسترده روایت حفص، از قرن دهم آغاز شد و اکنون به اوج خود رسیده است. فرضیه های متعددی برای این شهرت روز افزون مطرح شده است؛ ویژگی های سندی، ویژگی های اصول قرائی و نیز نقش عثمانی ها و چاپ مصحف بر اساس این روایت، سه فرضیه ی عمده هستند. گرچه قرائت عاصم به روایت حفص، نسبت به دیگر قراءات و روایات وضعیت سندی بهتری دارد و از نظر اصول قرائی نیز از سهولت برخوردار است، اما دلیل اصلی این شهرت را می بایست در گزینش آن از سوی عثمانی های حنفی مذهب جویا شد. گرچه اختیار حنفی ها در قرائت، قرائت ابوعمرو و روایت حفص است، اما چاپ مصحف بر اساس روایت حفص موجب شد این روایت، قرائت ابوعمرو را پشت سر گذاشته و به قرائت غالب سرزمین های اسلامی، خصوصا مناطق شرقی مبدل گردد. این پژوهش با روش اسنادی و توصیف و تحلیل داده های حاصل از آن تدوین شده است.

اساتید راهنما و مشاور

مرتضی ایروانی نجفی، صاحبعلی اکبری، سهیلا پیروزفر

پایان‌نامه‌های مشابه

اسناد مشابه

  • مطالعۀ انتقادی اَصالتِ سند روایت حفص از قرائت عاصم

    در عصر حاضر از یک سو قرائت عاصم بن ابی‌النجود به روایت حفص بن سلیمان در بسیاری از بلاد اسلامی رواج یافته، و از سوی دیگر، ادعا شده که سند این قرائت از طریق ابوعبدالرحمان سُلَمی به علی (ع) متصل است. از نگاه مورّخانه جا دارد پرسیده شود چه شواهدی بر این اتصال سند می‌توان یافت؛ آیا سن

  • بررسی تاریخی «قرائه العامه» و ارتباط آن با روایت حفص از عاصم

    مقالهمطالعات قرآن و حدیثبی بی زینب حسینی، استادیارگروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه یاسوج مرتضی ایروانی، دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه فردوسی مشهد

    قرائت قرآن، یکی از مهم ترین مسائل تاریخ قرآن کریم است، درباره زمان پیدایش اختلاف قرائات، انتساب آن به پیامبر یا قراء، تواتر قرائات، قرائات سبع و... دیدگاه­های متعددی از جانب قرآن پژوهان شیعه و اهل سنت ارائه شده است، به نظر می رسد، روشی که تا کنون برای این پژوهش ها، از جانب قرآن پ

  • بررسی تاریخی «قرائة العامة» و ارتباط آن با روایت حفص از عاصم

    مقاله۲۰۱۵مطالعات قرآن و حدیثبی بی زینب حسینی، مرتضی ایروانی

    قرائت قرآن، یکی از مهم ترین مسائل تاریخ قرآن کریم است، درباره زمان پیدایش اختلاف قرائات، انتساب آن به پیامبر یا قراء، تواتر قرائات، قرائات سبع و... دیدگاه­های متعددی از جانب قرآن پژوهان شیعه و اهل سنت ارائه شده است، به نظر می رسد، روشی که تا کنون برای این پژوهش ها، از جانب قرآن پ

  • وضعیت رجالی عاصم در منابع رجالی فریقین و نقد و بررسی یک شبهه درباره قرائت عاصم

    مقاله۲۰۲۲فصلنامه مطالعات علوم قرآنساره تنافرد، علی اکبر کلانتری

    چکیدهقرائت حفص از عاصم یکی از هفت قرائت رایج در جهان اسلام است که طی چند قرن اخیر به عنوان قرائت مشهور در اغلب جوامع اسلامی مطرح شده و نسخ قرآن بر بر اساس آن به چاپ می‌رسد. برخی با زیر سوال بردن وثاقت عاصم و حفص مدعی شده‌اند که این قرائت نمی‌تواند قرآن نازل شده از سوی خداوند بر پ

  • بررسى علل برترى قرائت عاصم

    مقاله۲۰۰۵انسان پژوهی دینیعلی اکبر محمدی

    یکی از شاخه های قرآن پژوهی علم قرائت است. این علم به دنبال تعیین قرائت صحیح قرآن، مطابق با قرائت پیامبر گرامی اسلام(ص)، است. از صاحبان مکتب در این زمینه هفت نفر برگزیده و به قرّاء سبعه مشهور شدند : ابو عمرو بن علاء، حمزه بن حبیب زیّات، عاصم بن ابی النجود، کسائی، ابن کثیر، ابن عام

  • بررسی سند قرائت حفص از عاصم

    مقالهفصلنامه علمی پژوهشی پژوهشهای قرآنیفریده پیشوایی، طلبه سطح چهار حوزه علمیه قم محمدصادق یوسفی مقدم، استادیار پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی

    شهرت و رواج قرائت حفص از عاصم و مطابقت غالب قرآن­های موجود با این قرائت، بررسی سند آن را حائز اهمیت می سازد. این مقاله به روش توصیفی ـ تحلیلی، به نقد دیدگاه­های موجود در این­باره می پردازد. در برخی منابع رجالی فریقین، ابوعبدالرحمن سلمی، عاصم و حفص تضعیف شده­ و عثمان یکی از مشایخ