پایان‌نامه

بررسی انتقادهای ملاصدرا بر متکلمان در الهیات بالمعنی الاخص

دانلود متن کاملرایگان، با حساب کاربری؛ ثبت نام با گوگل چند ثانیه است

چکیده

از مسائل مورد بحث در فلسفه و کلام اسلامی، شناخت ذات و صفات خداوند است. برای پی بردن به این شناخت، مکاتب و دیدگاه¬های مختلفی به وجود آمده¬اند. از جمله مکاتبی که در این موضوع صاحب¬نظر می¬باشد، مکتب ملاصدرای شیرازی است که مکتبی جامع از فلسفه، کلام و عرفان است، همچنین از گروه متکلمان مکاتب اشاعره، معتزله و امامیه می¬باشد. در این تحقیق با روش تحلیل اسنادی به بررسی اقوال متکلمان صاحب نظر در این موضوع و انتقادهای ملاصدرا بر برخی از این عقاید ¬پرداخته و دلایل وی را در این انتقادات ذکر کرده¬ایم و در نهایت به بررسی روایی و ناروایی ایرادات وی در هر انتقاد پرداخته¬ایم؛ در این بررسی¬ها مشاهده شد که انتقادات ملاصدرا بر استدلال¬های متکلمین وارد بوده، و در اکثر این براهین ایراد در مبنا و روش وجود داشته است، زیرا با اعتقادات خود موجب ایجاد نقص و نارسایی در فهم درست از صفات خداوند می¬شدند. ملاصدرا فیلسوف، متکلم و عارفی است که سخنانش را بی دلیل بیان نکرده است. وی نه تنها به متکلمین بلکه در مواردی فلاسفه را نیز مورد طعن قرار داده و آنان را مذمت کرده است. در این پژوهش مشاهده شد که روش و مسلک ایشان بر حق بوده و در مواردی که استدلال دیگران مبنی بر بروز نقصی در واجب¬تعالی می¬شد ایشان وارد عمل شده و از این براهین رفع نقص کرده و اگر جایی برای این عمل وجود نداشت، آن براهین را رد می¬کردند. در این رساله قصد بر این است که در نگاهی وسیع و مفصل، جلد ششم اسفار را که کتاب جامعی از نظرات و عقاید ملاصدرا می¬باشد مورد بررسی قرار داده؛ چرایی و چگونگی انتقادات موجود در این جلد از کتاب را بر متکلمین بررسی کنیم. این بررسی در عین حال، متکی بر این فرضیه می¬باشد که با توجه به مبنای اصالت وجود در فلسفه ملاصدرا و اصالت ماهیت در عقاید متکلمین این دو در عقاید خود کاملاً متضاد هستند؛ چرا که متکلمین با این اعتقاد از پاسخ به شبهات بازمانده¬اند و دست به حلّ آن مسائل با روش¬های غیر معقول زده¬اند که موجب بروز اشکالاتی شده است. دلایل ملاصدرا در این انتقادات محکم و بدون خدشه هستند، چرا که ملاصدرا در استدلال¬های خود متعصبانه برخورد نکرده و سعی در کشف حقیقت از هر مسیری، چه فلسفه و چه کلام یا عرفان یا قرآن داشته است و به همین دلیل نیز در این راه موفق بوده است.

اساتید راهنما و مشاور

ابراهیم مهرابی، علیرضا فاضلی

پایان‌نامه‌های مشابه

  • تحلیل مقایسه ای تفاوت دیدگاههای صدرالمتالهین و علامه طباطبایی در الهیات بالمعنی الاخص

    پایان‌نامه۲۰۱۰وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه قم - دانشکده الهیات و معارف اسلامیابراهیم رستمی

    یکی ازبخشهای مهم فلسفه اسلامی بخش الهیات بالمعنی الاخص است.که در واقع مهمترین مسائلی که فیلسوفان بدان می پردازند درخودش جای داده است.مسائلی از قبیل اثبات واجب تعالی وصفات وافعال او که هر کدام آنها از پیچیدگی و از اهمیت زیادی در فلسفه اسلامی بر خوردار می باشند.صدرالمتالهین شیرازی

  • الهیات بالمعنی الاخص در آرا علامه طباطبایی (ره )

    پایان‌نامه۲۰۰۱وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه تربیت مدرسجوانشیر قلی اف

    یکی از بخشهای مهم فلسفه اسلامی بخش الهیات بالمعنی الاخص است که در واقع مهمترین مسائلی که فیلسوفان بدان می پردازند در خودش جا داده است ، مسائلی از قبیل ، اثبات واجب تعالی ، اثبات یگانگی او ، صفات ذاتی و فعلی او ، بالخره بررسی افعال الهیو مساله خیر و شر و نظام هستی که هر کدام از آن

  • تصحیح الهیات بالمعنی الاخص از کتاب "شوارق الالهام" محقق لاهیجی

    پایان‌نامه۱۹۹۹وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه قمرقیه مظاهری

    کتاب "شوارق الالهام" اثر ملاعبدالرزاق لاهیجی (م 1072 ه.ق)، شرحی مفصل و محققانه بر "تجریدالاعتقاد" خواجه نصیرالدین طوسی و از کتب ارزشمند کلامی است . این شرح، جامع نظرات و آرای متکمان و فلاسفه قبل از خود می باشد و با توجه به غلبه رویکرد عقلی فلسفی آن، بر نقلی بودن از مهمترین کتابها

  • الهیات بالمعنی الاخص در کتاب توحید صدوق

    پایان‌نامه۲۰۱۱وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه فردوسی مشهد - دانشکده الهیات و معارف اسلامی شهید مطهریزهرا فقیه

    این تحقیق در صدد است که نکات عمیق نصوص دینی کتاب التوحید را کشف کرده و با رویکردی جامع به براهین اثبات خدا و توحید، رویکرد های استدلالی روایات اهل بیت: را تبیین نماید و روشن کند که ژرف ترین اصول فلسفی در چهارده قرن پیش در کلام معصومان: متجلی شده است. در تبیین براهین و راه های اثب

  • الهیات بالمعنی الأخص از منظر فیض کاشانی با تاکید بر اصو ل المعارف

    پایان‌نامه۲۰۱۲وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه قم - دانشکده الهیات و معارف اسلامیعلیرضا وطن خواه کنگرلویی

    ملامحسن فیض کاشانی متکلم شیعی و فیلسوف نام آشنای قرن یازدهم عصر صفوی، در آثار متعدد کلامی و فلسفی اش به تبیین و اثبات الهیات به معنای أخصّ یعنی توحید و عدل و نبوت و امامت و معاد پرداخته است. به جهت ضرورت استدلالی بودن و متیقن بودن معارف اصلی دین و معتبر نبودن تقلید و ظنّ، مرحوم ف

  • الهیات بالمعنی الاخص در نهج البلاغه

    پایان‌نامه۱۹۹۶وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه فردوسی مشهدرضا یوسفی

    خلاصه آنچه که این پایان نامه به دنبال آن است بدین قرار است : در بخش اول آن سعی شده است که گوشه ای از شخصیت والا و بلند مرتبه سرباز گمنام اسلام، مولی الموحدین و نیز کتاب ارجمند و مقدس نهج البلاغه از زبان صاحبنظران مختلف اعم از مسلمان و غیرمسلمان برشته تحریر کشیده شود، هرچند که شنا

اسناد مشابه

  • جایگاه نظریه عروض وجود بر ماهیت در الهیات بالمعنی الاخص ابن سینا

    مقاله۲۰۱۶پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت)محمد مهدی سیار، محمد سعیدی مهر

    نظریه عروض وجود بر ماهیت مهمترین زیربنای متافیزیکی مورد استفاده ابن سینا برای شکل دهی یک نظام فلسفی مستقل و گذار از فلسفه یونان بوده است و ابن سینا در باز اندیشی در دو مبحث مهم فلسفی یعنی «مواد ثلاث» و «علیت» از آن بهره برده است. می توان گفت بسیاری از اجزای الهیات بالمعنی الاخص ا

  • جایگاه نظریه عروض وجود بر ماهیت در الهیات بالمعنی الاخص ابن سینا

    مقاله۲۰۱۵پژوهشنامه فلسفه دینمحمد مهدی سیار، محمد سعیدی مهر

    نظریۀ عروض وجود بر ماهیت مهم‌ترین زیربنای متافیزیکی مورد استفادۀ ابن‌سینا برای شکل‌دهی یک نظام فلسفی مستقل و گذار از فلسفه یونان بوده است، و ابن‌سینا در بازاندیشیِ دو مبحث مهم فلسفی یعنی «مواد ثلاث» و «علیت» از آن بهره برده است. می‌توان گفت بسیاری از اجزای الهیات بالمعنی الاخص اب

  • بررسی انتقادات ابن رشد در ابن سینا در مباحث الهیات بالمعنی الاخص

    مقاله۲۰۱۲پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت)سید علی علم الهدی

    ابن رشد انتقاداتی را بر ابن سینا در مسئلۀ اثبات واجب الوجود و تقسیم وجوب به وجوب بالذات و بالغیر و علم باری تعالی و عدم جسمانیت وی و معجزۀ انبیاء مطرح می کند. عمدۀ نقد وی در دو مسئله خلاصه می شود: یکی آنکه سخنان شیخ از ابداعات وی است و ریشه در آثار ارسطو ندارد و دوم اینکه شیخ دچا

  • نوآوری های فلسفی شهید سیّد مصطفی خمینی در الاهیّات بالمعنی الاخص

    مقاله۲۰۰۹فلسفه و کلام اسلامیزهراء مصطفوی

    شهید سیّد مصطفی خمینی از فیلسوفان معاصر است که در مکتب حکمت متعالیه پرورش یافته و، بر اساس آن، آرای نوینی را عرضه کرده است. کتاب فلسفی باقی مانده از او با نام تعلیقات علی الحکمة المتعالیة حاوی نظرات خاصّ وی است. امّا در میان 29 جلد کتاب فقه، اصول، و تفسیر او نیز به طور پراکنده می

  • واکاوی کارکردهای نظریه امکان فقری ملاصدرا در الهیات به معنی الاعم

    مقاله۲۰۲۷Metaphysical Investigationsمحمد قمی اویلی، مهدی گنجور، سیده معصومه میری گرجی

    نظریه امکان فقری، از بنیادهای فکری ملاصدرا و برآمده از اصول فلسفی وی نظیر «اصالت وجود» و «تشکیک خاصی وجود» است که فقر و نیاز ذاتی را لازمه وجودات امکانی می‌داند. بر اساس این نظریه، تمامی موجودات در دار هستی، ربط محض و تعلق صرف به وجود واجب‌تعالی داشته و امکان، صفت نفس وجودات امکا