بررسی اصول تفکر انتقادی در داستان های قرآن کریم
چکیده
«تفکر انتقادی» که از سوی سازمان بهداشت جهانی به عنوان یکی از مهارت های زندگی شناخته شده، به معنای: «فرآیندی نظام دار است که از طریق تحلیل و ترکیب اطلاعات به ارزیابی و نتیجه گیری افکار می پردازد». قرآن کریم همواره با تقلید های کورکورانه و موضع گیری های منفعلانه مخالفت کرده و از وجود این مهارت در حیات انسان به «بصیرت» یاد کرده است و صاحبان آن را «اولوالابصار» معرفی می کند. اهمیت این تفکر تا حدی است که خداوند در دو ساحت فرد و جامعه با عنوان محاسبه نفس و امر به معروف و نهی از منکر بدان اشاره کرده است. مراحل تفکر انتقادی در قرآن کریم با مراحل تفکر انتقادیِ معرفی شده از سوی سازمان بهداشت جهانی مطابقت قابل توجهی دارد. اما قرآن کریم در بین این مراحل توجه ویژه ای به مشاهده و پرهیز از سطحی نگری، پرسش از علل و ارزیابی از استدلالات و در نهایت نتیجه گیری داشته است. تحلیل قصص انبیاء در قرآن کریم به عنوان یکی از صحنه های عملی رویارویی حق و باطل، می تواند تجلیِ اصول تفکر انتقادی و در مقابل، عوامل تفکر غیر انتقادی باشد. هم چنین قصص انبیا با شخصیت پردازی فرد منتقد درحوزه اخلاق و رفتار، شاخصه های اخلاق انتقادی را به نمایش کشیده است. در نقطه مقابل نیز با بررسی شاخص های موجود در معاندین و مخالفان انبیاء به شناخت تفکر غیرانتقادی می توان رسید. بنابراین تفکر انتقادی در قصص انبیاء با محوریت مشاهده، پرسش، ارزیابی و اعتلای افکار به دنبال اصلاح و رشد نگرش، اخلاق و رفتار افراد است.