اثر مکانیزاسیون بر تولید، بهره وری و کارایی فنی کشاورزان خرم آباد
چکیده
بخش کشاورزی یکی از بخش¬های عمده¬ی اقتصادی استان لرستان و به ویژه شهرستان خرم¬آباد را تشکیل می دهد. با توجه به کمیابی منابع تولید، افزایش بهره وری و کارایی را می توان به عنوان مکمل مناسب و بادوام برای مجموعه سیاست هایی که تولیدات داخلی را تشویق و حفاظت می کنند و همچنین استفاده بهینه از منابع را ترویج می نمایند، در نظر گرفت. در این پژوهش تأثیر مکانیزاسیون کشاورزی بر تولید، بهرهوری و کارایی بهره برداران محصول گندم، جو و کلزا به ترتیب با استفاده از روشهای برآورد توابع تولید کشاورزی، شاخص بهرهوری ترنکوئیست تیل و تحلیل پوششی بازه¬ای دادهها در شهرستان خرمآباد مورد بررسی گرفت. بر این اساس هر یک از بهره بردران با توجه به شاخص مکانیزاسیون به دو خوشه سطوح بالا و پایین مکانیزاسیون تقسیم و ارزیابیهای فوق به تفکیک خوشهها انجام شد. در محصول گندم در خوشههای با ضریب مکانیزاسیون بالا، متغیرهای ضریب مکانیزاسیون، آب، کود شیمیایی، نیروی کار مصرفی در هکتار دارای بهرهوری نهایی منفی و متغیر سموم شیمیایی و ماشینآلات تأثیر مثبت بر عملکرد و در خوشه با ضریب مکانیزاسیون پایین، متغیرهای ماشینآلات و سموم شیمیایی دارای بهرهوری نهایی منفی میباشند که نشان از استفاده بیش از حد این منابع میباشد. در محصول جو در خوشههای با ضریب مکانیزاسیون بالا، متغیرهای نیروی کار و سموم شیمیایی و ضریب مکانیزاسیون دارای بهرهوری نهایی نزولی و متغیرهای آب، ماشینآلات، بذر و کود شیمیایی دارای بهرهوری نهایی مثبت بودهاند. در محصول کلزا در مزارع با ضریب مکانیزاسیون بالا، متغیرهای نیروی کار و کود شیمیایی دارای بهرهوری نهایی منفی و متغیرهای آب، ماشینآلات، بذر، سموم شیمیایی و ضریب مکانیزاسیون دارای بهرهوری نهایی مثبت بودند. در محصول کلزا در مزارع با ضریب مکانیزاسیون پایین، نهادههای نیروی کار، ماشینآلات، بذر و ضریب مکانیزاسیون دارای بهرهوری نهایی منفی و نهادههای آب، سموم شیمیایی و کود شیمیایی دارای بهرهوری نهایی مثبت بودهاند. نتایج حاصل از شاخص بهرهوری ترنکوئیست تیل نشان داد که میانگین شاخص بهرهوری عوامل تولید در محصول گندم و جو در دو خوشه تقریباً برابر یک بوده و به لحاظ آماری نیز تفاوتی ندارند. همچنین در محصول کلزا، میانگین شاخص بهرهوری کل عوامل تولید در مزارع با ضریب بالا و پایین مکانیزاسیون به ترتیب 85/0 و 3/1 بوده که اختلاف آنها به لحاظ آماری نیز معنیدار بوده است.