پایان‌نامه

ذکر در نظام سلوکی اخلاقیون نجف

چکیده

ذکرازموضوعات اصلی درعرفان عملی است ودرسلوک عرفانی اهمیت بسیاردارد.اخلاقیون نجف،که گروهی از سالکان وعارفان شیعهمعاصربوده اند، به مبحث ذکر توجه بسیارداشته اند وآن رادرنوشته های خود منعکس کرده اند. پژوهش حاضر،باهدف شناسایی ذکر،درنظام سلوکی اخلاقیون نجف ،صورت گرفته است. نقطهآغازاین طریقه، سیدعلی شوشتری وپس از اوملا حسینقلی همدانی است که از شاگردان برجسته شوشتری بوده راه ایشان را ادامه داده است.این مکتب توسط برخی ازشاگردان مرحوم ملاحسینقلی همدانی،مانند محمد بهاری همدانی،سیداحمدکربلایی،میرزاجوادملکی تبریزی...وشاگردان افراد نامبرده که ازآن میان به سیدعلی قاضی وشاگردانش می توان اشاره کرد ادامه یافته است. از شاخصه های سلوکی بزرگان این مکتب ،جمی توان به اهتمام ایشان به امرمعرفت نفس از طریق نفی خواطربرای حصول توحید یا فنا،که غایت سلوکی ایشان می باشداشاره کرد. جایگاه رفیع ذکر درعرفان اسلامی،تاحدّبسیاری تحت تأثیر آیات واحادیثی است که،عظمت وارزش این عمل عبادی رابیان می کند.عرفاوبزرگان طریقهاخلاقیون نجف با درک عظمت واهمیت ذکردرسلوک إلی الله،همواره درسخنان یادرآثارخویش،سالکان طریق حق رابه مداومت برذکرو یادحق فرامی خواندند.با توجه به دستورالعملهای سلوکی ایشان ،معلوم می شود که درطریقهمرحوم ملا حسینقلی همدانی وشاگردانش نفی خواطرکه ازراه مداومت برذکرحاصل می شود،فراوان توصیه شده است. پشتوانهتمامی اذکارایشان آیات و روایات ائمه بوده است.ذکر،مراحل مختلفی داردکه از ذکرخیالی قالبی شروع ودرمراحل عالی به ذکر سرّی می رسد این پژوهش از نوع کتابخانه ای به شیوهتطبیقی انجام شده است.دراجرای آن از کتاب هاومقالات وسایرمتون چاپی والکترونیکی استفاده شده است؛درآن مباحثی ازقبیل توحیدوفنا،معرفت نفس ،اسماءحق تعالی،سیروسلوک وجزآن مطرح شده است.

اساتید راهنما و مشاور

عظیم حمزئیان، محمود شیخ

پایان‌نامه‌های مشابه

اسناد مشابه

  • بررسی تحلیلی راهبرد‌ها و مولفه های نظام سلوکی میرزا جواد ملکی تبریزی

    مقاله۲۰۲۴مطالعات اديان و عرفان تطبيقيمهرداد حسن بیگی، سعید فامیل دردشتی

    میرزا جواد ملکی تبریزی از عارفان نامی معاصر شیعی میباشد. علما و دانشمندان شهیر پس از ایشان نظیر علامه طباطبایی، علامه حسینی طهرانی و امام خمینی (ره) از ایشان به بزرگی یاد کرده‌اند و برای نظریات ایشان جایگاه والایی قائل بوده‌اند. مطالعۀ «مبانی» و «دستورات» سلوکی ایشان که مبتنی بر

  • آیا طریقة اخلاقیون نجف طریقه ای عرفانی است؟

    مقاله۲۰۱۲حکمت معاصرهادی وکیلی، محمود شیخ

    در این مقاله کوشش شده که به این پرسش که آیا می توان طریقة اخلاقیون را مدرسه ای معنوی و تربیتی دانست، از سه منظر پاسخ داده شود؛ ابتدا با تکیه بر تعریف کلاسیک عرفان، سپس با بیان مشکلات تعریف کلاسیک برای چنین قضاوتی، با ارائة تعریفی از عرفان بر مبنای مفهوم سنت و تحلیل آن به دو مفهوم

  • آیا طریقه اخلاقیون نجف طریقه ای عرفانی است؟

    مقالهحکمت معاصرهادی وکیلی، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی محمود شیخ

    در این مقاله کوشش شده که به این پرسش که آیا می توان طریقه اخلاقیون را مدرسه ای معنوی و تربیتی دانست، از سه منظر پاسخ داده شود؛ ابتدا با تکیه بر تعریف کلاسیک عرفان، سپس با بیان مشکلات تعریف کلاسیک برای چنین قضاوتی، با ارائه تعریفی از عرفان بر مبنای مفهوم سنت و تحلیل آن به دو مفهوم

  • آیا طریقة اخلاقیون نجف طریقه‌ای عرفانی است؟

    در این مقاله کوشش شده که به این پرسش که آیا می‌‌توان طریقة اخلاقیون را مدرسه‌‌ای معنوی و تربیتی دانست، از سه منظر پاسخ داده شود؛ ابتدا با تکیه‌بر تعریف کلاسیک عرفان، سپس با بیان مشکلات تعریف کلاسیک برای چنین قضاوتی، با ارائة تعریفی از عرفان بر مبنای مفهوم سنت و تحلیل آن به دو مفه

  • ترتّب و نظام منازل سلوکی در کلام اهل بیت (ع)

    مقاله۲۰۲۲پژوهشنامه مذاهب اسلامیمحسن حسن زاده فروشانی

    تعالیم سلوکی اهل بیت (ع) به سبب اشراف کامل بر دقایق سلوک و احوال سالکان و نیز به دلیل برخورداری از عصمت الاهی، کامل و عین حقیقت است و دستورالعمل‌هایش راه‌گشا و نجات‌بخش است. عرفا همیشه خوشه‌چین خرمن معرفت اهل بیت (ع) بوده‌اند. در روایات و ادعیه، به‌ویژه مناجات‌های معصومان (ع)، لط

  • اسماءالله به مثابه بنیاد تکوین مقامات و منازل سلوکی در نظام عرفانی ابن‌عربی

    مقاله۲۰۲۶پژوهشنامه عرفانسیدحامد حسینی، حسن مهدی‌پور، غلامرضا حسین‌پور

    این پژوهش به تحلیل نظام منازل سلوکی در عرفان نظری ابن‌عربی، با محوریت نقش بنیادین اسماء الهی در تکوین و ساختار مقامات عرفانی می‌پردازد. با اتخاذ روش توصیفی-تحلیلی و استناد نظام‌مند به متون اصلی ابن‌عربی، به ویژه فتوحات مکیه، یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که مقامات عرفانی در حقیقت م