جامعه پذیری از منظر قرآن و جامعه شناسی
چکیده
از آنجا که پیشرفت¬های مردمی و جمعی بشر در سایه اجتماعات، حاصل می¬شود لذا مکاتب فکری انسانی و نیز شرایع آسمانی خصوصا اسلام بر این مهم پای فشرده¬¬اند. در گام اول، هر انسانی باید جامعه¬پذیر باشد یعنی بتواند خود را با جامعه وفق داده و قوانین و ملزومات جامعه خود را بپذیرد. لذا این پژوهش با هدف بررسی عوامل و موانع جامعه¬پذیری و نیز راه¬کارهای مقابله با موانعِ این امر مهم با تکیه بر قرآن و جامعه¬شناسی سامان گرفته است. در اهمیت و کارکرد جامعه¬پذیری باید گفت که در سایه این فرآیند، شخصیت افراد شکل گرفته و کمال می یابد، و هدف اسلام نیز رساندن آنان به کمال است. علاوه بر آن، فرد با شیوه های پذیرفته شده زندگی اجتماعی آشنایی پیدا می کند و می آموزد که نیازهای خویش را به شیوه های قابل قبول جامعه برآورد، و مهارت هایی را که برای زندگی در جامعه ضروری است، کسب می کند، و با دیگران نیز به گونه موثری ارتباط برقرار می کند. این فرآیند مهم توسط نهادها و عواملی مانند: خانواده، آموزش و پرورش، همسالان، محیط، فرهنگ، دین و رسانه¬های جمعی به وقوع می¬پیوندد، که البته هرکدام از آن¬ها آسیب¬هایی نیز دارد. علاوه بر این نهادها، عواملی چون: ایمان و عمل شایسته، مهربانی، تواضع، تعاون، صداقت، وفای به عهد، گذشت، سخاوت و مشورت در تحقق این امر موثر هستند. پس از این¬که امر جامعه¬پذیری محقق شد، می¬توان در جامعه آثاری چون: محبت، آرامش، اتحاد، عدالت، مدارا، احترام، استفاده از تجربیات دیگران و پیشرفت را مشاهده نمود. اما مسیر رسیدن به این پیشرفت همیشه هموار نبوده، بلکه با موانع مختلفی پوشیده شده است، موانعی که در دو بخش فردی_اخلاقی و فرهنگی_ اجتماعی قابل مشاهده است. عواملی مانند: کم¬رویی، پرخاشگری، خودبینی، سخن¬چینی، سوءظن، تکبر، حسد، کینه و نفاق جزء موانع فردی، اخلاقی است و عواملی چون: اختلاف و تفرقه، تجاوزگری و فرهنگ منحط جزء موانع فرهنگی، اجتماعی می¬باشد. از طرف دیگر، عواملی چون: اصلاح میان مردم، نظارت اجتماعی امر به معروف و نهی از منکر، پرورش آگاهی و بصیرت اخلاقی، تکریم شخصیت، ایجاد روحیه¬ی قانون¬پذیری و درمان هر کدام از موانع اخلاقی، خنثی¬کننده و راه-کار این موانع می¬باشند.