پایان‌نامه

حجیت عقل در اصول فقه معاصر

دانلود متن کاملرایگان، با حساب کاربری؛ ثبت نام با گوگل چند ثانیه است

چکیده

جایگاه عقل در فقه و اصول فقه همواره مورد اختلاف فقها بوده و در مذاهب مختلف اسلام به طرق مختلف با آن برخورد شده است. هدف فقه و احکام اسلامی نه راکد کردن زندگی و ایجاد فضای جامد و صامت ، بلکه جهت دادن به زندگی، پویایی، تازگی و نواند یشی است. تغییر در احکام فقه اسلامی هم عقلا" و هم شرعا" امری لازم و ضروری است. یکی از امتیازات اسلام و به ویژه مذهب شیعه، پویایی اجتهاد بر اساس زمان و مکان لازم است. احکام اسلام هر چند در ماهیت خود ثابت می باشند و هیچ گونه تغییری در طول زمان پیدا نمیکنند؛«حرام خداوند همیشه حرام و حلال خداوند همیشه حلال میباشد.»منتها احکام دارای موضوعات و ملاک های خاصی می باشند که تنها به ملاحظه آنها از طرف شارع مقدس تقدیر و تشریع شده اند. تا مادامی که در بستر زمان تغییر بیرونی و یا درونی برای موضوعات و ملاکها حاصل نشود ، احکام ثابت و تغییر ناپذیر می مانند.اما چنانچه موضوعات تغییر کردند ، حکم نیز اجرا نخواهد شد.رد پای عقل در جای جای فقه معاصر دیده شده، با این حال در این خصوص معتزله وموافق شناخت عقل به عنوان یکی از منابع استنباط احکام و اخباریون مخالف آن می باشد . در انتهای این تحقیق مشخص خواهد شد که در خصوص امکان استناد به عقل در صورت مستقل برای اثبات حکم شرعی اختلاف نظر وجود دارد . موافقان حجیت عقل معتقدند تمام نباءهای عقلایی منشأ حقیقی داشته و به عقل اضطراری باز میگردد و دلیل شیوع و عمومیت آن نیز اضطرار عقلا در زندگی است . بنابراین حجیت آن به عقل باز میگردد و از این نظر علم اصول و قواعد فقه قابلیت تحلیل عقلی را خواهند داشت . مخالفان حجیت عقل معتقدند به دلیل توقیفی بدون احکام شرعی حکم عقل ، به صورت مستقل از شرع، نمی تواند حجیت داشته باشد و توجه به قاعده ملازمه برای اثبات وجود دلیل در رسیدن به حکم شرعی است. نگرشی که در مورد عقل برای استنباط احکام شرعی وجود دارد و در مورد نباءعقلا که در تأیید عقل که عملا" با توجه به عمل به عقل در تنگنای احکام به نتایج مطلوبی رسیده اند که نباءعقلا در اصل مورد تأیید شارع با توجه به قرائن و مدارک و با وجود مکاتب فقهی می باشد که این خود وجود عقل به عنوان یکی از اجزاء مورد استناد را تأیید میکند.

اساتید راهنما و مشاور

محمد صدری، علیرضا پور بافرانی

پایان‌نامه‌های مشابه

  • بررسی تطبیقی قلمرو حجیت عقل در تفسیر وحی بر اساس المیزان و مناهج البیان

    پایان‌نامه۲۰۱۰سایر - دانشکده علوم حدیثمحمد هادی قهاری کرمانی

    چکیده در این پژوهش ضمن نفی دو طیف افراطی (تفسیر به رأی) و تفریطی (ظاهرگرایی و اخباری گری) کاربرد عقل در تفسیر قرآن و تأکید بر صحت تفسیر اجتهادی به عنوان راه اعتدالی بهره گیری از عقل در تفسیر وحی، به بررسی قلمرو و محدود? حجیت و اعتبار عقل در تفسیر اجتهادی قرآن پرداخته ایم؛ زیرا وا

  • معانی و حجیت عقل در سنت

    پایان‌نامه۲۰۰۶وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه جامعه المصطفی العالمیه - دانشکده الهیات و معارف اسلامیجاوید حسین

    پایان نامه مشتمل بر یک مقدمه و هفت فصل می باشد: در مقدمه از ضرورت تحقیق، اهداف، فرضیه ها، پرسش ها، پیشینه و مفاهیم همچون معنا، حجیت، عقل، سنت و ... بحث شده است. در فصل اول ریشه عقل، معانی آن در لغت و مترادفات آن بیان کرده ایم. ریشه عقل عقال به معنای (بند شتر) نمی باشد بلکه عقل (ق

  • رابطه اصول فقه و فقه سیاسی در دیدگاه فقهای معاصر شیعه با تأکید بر آراء امام خمینی ره

    پایان‌نامه۲۰۱۲وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام - دانشکده علوم سیاسی و اجتماعیهادی جلالی اصل

    این پایان نامه تلاش میکند به این سوال پاسخ دهد که چه ارتباطی بین اصول فقه امام خمینی ره با فقه سیاسی ایشان وجود دارد ؟ و مبانی و شیوه های اصولی و آراء اصولی ایشان چه تأثیراتی بر فقه سیاسی ایشان گذاشته اند ؟ بدین منظور با بررسی مبانی ، شیوه ها و آراء اصولی امام خمینی ره و آراء و ن

  • حجیت مثبتات اصول و امارات و کارکرد حقوقی آن

    پایان‌نامه۲۰۱۳سایر - دانشکده علوم حدیثمجتبی جلیلی فرد

    حجیت مثبتات اصول و امارات از مباحث مهم علم اصول بوده که از گذشته مورد بحث بوده است. دانشمندان متقدم از اصولیون در موضوع مثبتات اصول اکثرا قائل به حجیت مثبتات اصول بوده اند و ملاک حجیت آنها این بوده است که استصحاب را از باب افاده ظن حجت میدانستند لذا مثبتات آن را حجت لحاظ مینمودند

  • بررسی مقاسسه ای بین مبحث الفاظ در اصول فقه شیعه وبینش هرمنوتیکی معاصر

    پایان‌نامه۲۰۱۲وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه الزهراء - دانشکده الهیاتزهرا گل محمد

    هرمنوتیک در غرب با ارائه ی روش تفسیر و فهم کتاب مقدس پا گرفت وبخاطروجود تعارض و تناقض های فراوان درمتون اناجیل توجه بسیاری از اندیشمندان غربی را به خود جلب کرد. در دنیای اسلام با اعتقاد به اینکه نارسایی و تعارض در متن قرآن و سنت وجود ندارد و حتما دلالتهای حکیمانه در بین است، قواع

  • جایگاه عقل در فقه

    پایان‌نامه۲۰۱۰وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه الزهراء - دانشکده الهیاتفاطمه کلبندی

    پایان نامه مورد نظر به بررسی جایگاه عقل در فقه امامیه در طی چهار فصل همت گمارده است. فصل اول به بررسی معنای لغوی و اصطلاحی واژگان مرتبط با رساله پرداخته است و علاوه بر بررسی سیر تطور تاریخی استناد به دلیل عقل ، اقسام ادله عقلی را مورد کاوش قرار داده است.درفصل دوم اقسام ادله عقلی

اسناد مشابه

  • پیشنهادی برای تغییر نظام حجیت در اصول فقه؛ حجت معرفتی یا احتیاط عقلی

    مقاله۲۰۲۳فقه و اصولمحمد حسین صفایی

    علم اصول باید متکی به‌نوعی نظام معرفتی باشد که درصدد گویاکردن متن کتاب خدا، احادیث و میزان دلالت آن‌‌هاست؛ علمی که ابزار اجتهاد قرار گیرد و خروجی‌اش فتوا باشد. بخش عمدهٔ این امر نیازمند ایجاد نگرش معرفتیِ صحیح در تعریف علم و یقین، حجت معرفت‌شناسی است. مسائل مطرح‌شده در علم اصول ب

  • تحلیل و بررسی نظریه شهید صدر در باب حجیت عقل در احکام و فقه

    عقل یکی از منابع اسلامی است، اما در کتب اصول در باب حجیت آن به‌طور مستقل بحثی صورت نگرفته است، مگر در کتاب اصول فقه مرحوم مظفر و بحوث شهید صدر؛ از‌این‌رو نظریه شهید صدر در باب حجیت عقل در فقه همراه با نقد پاره‌ای از دیدگاه‌های ایشان موضوع این مقاله است. شهید صدر عقل عملی و نظری ر

  • واکاوی مبانی کلامی حجیت ظن مطلق درعلم اصول فقه

    مقاله۲۰۲۰پژوهش های اعتقادی کلامیهرمز اسدی کوه باد

    مبحح حجیت ظن مطل در عصر یبت از موضوعات کاربردی است که دراجتهاد و استنباط احکام نقش بسزایی دارد و به مثابه معرکه االراد درب ین اصول یین از زمان‌های ساب بوده وهست، و از آنجایی که این مسئله برزخ می‌ان کالم و اصول فقه است، ضرورت ایجاب نمود که مبانی کالمی این مسئله در اصول فقه به جهت

  • حجیت ظواهر کتاب و سنت در اصول فقه: تحلیل تطبیقی با مفاهیم پیشرفته هرمنوتیک مدرن

    مقاله۲۰۲۵The Encyclopedia of Comparative Jurisprudence and Lawرحمت موسیوند، عبدالوحید وفایی، عبدالرضا جمالزاده، Rahmat Musivand

    این پژوهش با هدف بررسی تطبیقی حجیت ظواهر کتاب و سنت در اصول فقه با مفاهیم پیشرفته هرمنوتیک مدرن انجام شده است. با بهره‌گیری از روش تحلیلی-استدلالی، این مطالعه نقاط اشتراک، تفاوت‌ها، و کاربردهای عملی این دو حوزه را مورد تحلیل قرار داده است. از جمله نقاط اشتراک، هم‌راستایی قواعد دل

  • کارکردهای عقل عملی در اصول فقه شیعه

    مقاله۲۰۱۷قبساتمحمد عرب صالحی

    کارکرد عقل عملی در اصول فقه گرچه فیالجمله و بهطور پراکنده در کتب اصولی مورد بحث قرار گرفته است؛ اما با اینکه مجموعه احکام عقل عملی مورد استفاده در اصول فقه، چه بهنحو کلی، مثل اصل حسن و قبح عقلی و چه بهنحو صغروی، مانند قبح تجری، قبح تفویت اغراض مولا و حسن احتیاط، فراوان ودارای جها

  • مدلول عقل و کارکردهای آن در اصول فقه اهل سنت

    مقاله۲۰۲۰مطالعات تطبيقي فقه و اصول مذاهبنوید نقشبندی

    از ابتدای تاریخ اجتهاد، نقش عقل در استنباط احکام، موضوعی چالش برانگیز بوده و هست. در میان موافقان و مخالفانِ نقش عقل در فرآیند استنباط، برخی از علمای اصولی اهل سنت توانسته‌اند به دور از افراط و تفریط، نقشی کاربردی برای آن بیابند و بدون عنوان کردن بخشی مستقل برای آن در کتب و مباحث