بررسی تأثیر افلاطون و ارسطو بر سهروردی در بحث زمان و مکان
چکیده
بحث زمان و مکان از مفاهیم اساسی فلسفه است، می توان گفت بعد از بحث وجود و حرکت، بحث زمان و مکان از مهم ترین مسائلی بوده که ذهن تمام فلاسفه را به خود مشغول کرده است. در باب ماهیت زمان و مکان اقوال و آراء بسیاری ابراز شده که در این رساله به بررسی آراء افلاطون ، ارسطوو شیخ شهاب الدین سهروردی پرداخته شده است و نتایج بدست آمده عبارت از این است که این سه متفکر زمان و مکان را از امور طبیعی می دانند چنان که ارسطو زمان را از قلمرو متافیزیک خارج ساخته و آن را از نگرش طبیعی مورد توجه قرار داده است. وی زمان را مقدار حرکت دانسته و بر ارتباط میان زمان و حرکت تأکید دارد. سهروردی نیز به پیروی از ارسطو زمان را مقدار حرکت و حرکت را از مقولات عرضی دانسته و اتحاد بنیادین رأی او با ارسطو این است که وی زمان را کم متصل غیر قار و مکان را کم متصل قار می داند. همچنین افلاطون و سهروردی زمان را مختص عالم محسوسات یا عالم «شدن» دانسته و آن را از عالم معقول یا معنوی نفی می کنند. در باب مکان نیز افلاطون مکان را از خصوصیات عالم جسمانی می داند و معتقد است هر جسمی دارای مکانی است، مکان هر شئ مختص آن است و اشیاء دیگر نمی توانند در آن نفوذ کنند. ارسطو نیز مکان را از دیدگاهی طبیعی بررسی کرده و آن را عبارت از گنجانده شدن یک شئ در دیگری می داند یعنی مکان را مقوله ای عرضی و سطح مماس حاوی و محوی معرفی می کند. و اما سهروردی به عنوان متفکری از جهان اسلام مکان را امری مادی و قابل اشاره ی حسی می داند که جسم در آن تقرر می یابد و از آن خارج می شود. نکته ی قابل توجه این است که با این که در تاریخ اندیشه همواره مکان همراه زمان مطرح شده اما آن چنان که شایسته است حق مطلب درباره مکان ادا نشده است