پایان‌نامه

مطالعه و ارائه مدل تغذیه پتانسیل در یک منطقه نیمه خشک کوهپایه ای

چکیده

هدف از تحقیق حاضر، مطالعه¬ی مدلسازی تغذیه پتانسیل سالانه (حاصله از بارش) در منطقه نیمه¬خشک کوهپایه¬ای با شرایط خاک بایر می¬باشد. برای این منظور به جهت بررسی پتانسیل تغذیه، چهارچوبهای مفهوم بیلان آب و مدلسازی شبیه¬سازی بکار گرفته شده¬اند. تبخیر واقعی (ea) با بکارگیری روشهای مکمل (cr) از قبیل crae، aa و gg و همچنین هشت روش تبخیر-تعرق پتانسیل همراه با روش گیاه مضاعف، تخمین زده شد. توانایی مدلها با بکارگیری داده¬های لایسیمتری مربوط به سالهای 2012-2011 و 2013-2012 مورد ارزیابی قرار گرفت. پارامترهای اندازه¬گیری شده شامل، رطوبت خاک، ea، بارندگی و سایر داده¬های هواشناسی مربوطه و تغذیه پتانسیل آب زیرزمینی (خروجی لایسمتر) می¬باشند. داده¬های 2012-201 و 2013-2012 به ترتیب برای منظورهای واسنجی و اعتبارسنجی بکار رفتند. واسنجی مدلهای cr بر اساس بهترین تخمین از مقادیر سالانه ea (معیار 1) و یا مقادیر تجمعی ea در خلال رخداد تغذیه پتانسیل (معیار2)، انجام گرفت. مدل واسنجی شده crae نتایج قابل قبولی را برای شبیه¬سازی رطوبت خاک (nrmse 10%) در حالیکه مابقی مدلها نتایج قابل قبولی را ارائه دادند. رطوبت خاک با بکارگیری شش مدل تغذیه پتانسیل و چهار روش انتخابی تبخیر بطور قابل قبولی شبیه¬سازی شد (nrmse<20%). با این وجود، ترکیب روش فائو56-پنمن-مونتیث و مدل تجربی با تابع نمایی بهترین تخمین¬ها را برای ea، رطوبت خاک و تغذیه پتانسیل بدست دادند. به روش مشابه، مدل بیلان رطوبتی خاک معمولی مقدار تغذیه پتانسیل را کم¬برآورد نمود در حالیکه روش بهبود یافته بیلان رطوبتی خاک با در نظر گرفتن ذخیره سطحی رطوبت خاک، قادر به تولید مقدار مناسبی از تغذیه پتانسیل در سال 2012-2011 شد. اگرچه با بکارگیری این روش بهبودیافته، بدترین شبیه¬سازی روزانه رطوبت خاک در مواقع پس از فصل بارش صورت گرفت. آنالیز حساسیت این روش نشان داد که دقت مقدار اولیه کمبود رطوبتی خاک بطور شدیدی بر روی تخمین مقدار تغذیه پتانسیل موثر است که بعنوان عامل محدود کننده این روش می¬باشد. در گام بعدی مطالعه، مدل ساده و نیمه-فیزیکی با نام (smpr) برای شبیه¬سازی تغذیه پتانسیل تهیه شد. در مدل smpr، نفوذ آب به خاک و توزیع مجدد رطوبت به دو مرحله¬ی متعاقب هم، مجزا شدند. در مرحله اول، بارش به پروفیل خاک با بکارگیری الگوی tipping-bucket نفوذ می¬یابد و در مرحله دوم، رطوبت خاک براساس معادله ریچاردز ساده شده (با نادیده گرفتن پتانسیل ماتریک) توزیع مجدد می¬یابد. با بگارگیری روش گیاه مضاعف، تبخیر مایع و پخشیدگی به ترتیب با ضرایب ke محاسبه شده و kcb بهینه¬شده (17/0) در مدل وارد شد. از آنجاکه مشاهدات نشان داد که مقدار تخلخل تهویه¬ای تا عمق 6/0 متر از سطح خاک بسیار بیشتر از مقادیر مشابه مربوط به لایه¬های عمیق¬تر می¬باشد، لذا تبخیر پخشیدگی تا این عمق، محاسبه شده است. مقادیر هدایت هیدرولیکی غیراشباع مربوط به روشهای بروکس-کوری (b-c)، ونگنوختن (v-g) و معادله نمایی تجربی (e-e) در مدل smpr برای تخمین تغدیه پتانسیل (بعنوان هدف اصلی شبیه¬سازی) با نادیده گرفتن پتانسیل ماتریک، بکارگرفته شدند. عملکرد مدل براساس واسنجی و اعتبارسنجی داده¬های مربوط به سالهای 2014-2011 مورد بررسی قرار گرفت. نتایج حاکی از شبیه¬سازی قابل قبول رطوبت خاک در تمامی موارد بود (nrmse<30%)، در حالیکه، تغذیه پتانسیل با بکارگیری هدایت هیدرولیکی غیراشباع b-c و v-g بترتیب بیش¬برآورد و کم¬برآورد شد. بهترین تخمین از تغذیه پتانسیل با بکارگیری معادله واسنجی شده e-e بدست آمد (?q<10%). مقادیر بالای هدایت هیدرولیکی غیراشباع مربوط به v-g (بدلیل نادیده گرفتن پتانسیل ماتریک) منجر به افزایش حرکت عمودی رو به پایین رطوبت و بیش¬برآورده شدن تغذیه پتانسیل شد. نتایج مربوط به مدل hydrus-1d (دارای تابع هدایت هیدرولیکی غیراشباع v-g) با نتایج مدل smpr هماهنگ می¬باشد. بطور خلاصه، چنانچه داده¬های کافی موجود باشد، مدل smpr با تابع هدایت هیدرولیکی غیراشباع e-e میتواند برای تخمین تغذیه پتانسیل در منطقه مورد مطالعه بکار رود. در غیر اینصورت، ترکیبی از روش فائو56-پنمن-مونتیث با مدل تجربی دارای تابع نمایی پیشنهاد میشود.

اساتید راهنما و مشاور

داور خلیلی، علی اکبر کامگار حقیقی، شاهرخ زندپارسا

اسناد مشابه

  • ارزیابی مدل gash sparse در برآورد باران ربایی توده کاج تهران (pinus eldarica) در منطقه نیمه خشک

    مقالهجنگل ایران

    آگاهی از اندازه باران ربایی توسط تاج پوشش درختان در مدیریت منابع آبی جنگلکاری های مناطق خشک و نیمه‏خشک حائز اهمیت است. هدف از اجرای تحقیق حاضر، ارزیابی مدل sparse gash در برآورد باران ربایی جنگلکاری توده خالص کاج تهران (pinus eldarica medw.) در پارک جنگلی چیتگر در منطقه نیمه خشک،

  • واسنجی و تحلیل عدم قطعیت یک مدل نیمه توزیعی در یک منطقه نیمه خشک

    مقالهعلوم آب و خاکمجتبی شفیعی، m. shafiei دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکده کشاورزی، گروه مهندسی آب حسین انصاری، h. ansari دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکده کشاورزی، گروه مهندسی آب کامران داوری، k. davari دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکده کشاورزی، گروه مهندسی آب بیژن قهرمان

    مطالعه چگونگی کاربرد مدل های مفهومی هیدرولوژی در حوضه های آبریز امروزه از مهم ترین مسائل مورد توجه محققان می باشد. این مسأله به خصوص در مناطق خشک و نیمه خشک از اهمیت بیشتری برخوردار است چون فرآیندهای هیدرولوژی این مناطق پیچیده تر و واسنجی نیز مشکل تر خواهد بود. در این تحقیق مدل م

  • ارزیابی خطر بیابان زایی با مدل 9 معیاری IMDPA در منطقه نیمه خشک آق بند، استان گلستان

    بیابانزایی بهعنوان معضلی جهانی بیشتر کشورهای خشک و نیمهخشک جهان همچون ایران را با مشکل مواجه ساخته است. در این پژوهش برای ارزیابی خطر بیابانزایی منطقه نیمهخشک آقبند، استان گلستان، از مدل ایرانی IMPDA استفاده شد. نقشه واحدهای کاری با استفاده از نقشههای زمینشناسی، کاربری اراضی، عکس

  • تأثیر جهت شخم بر نگهداشت آب و عملکرد دانه گندم در کشتزار دیم در منطقه نیمه خشک در غرب زنجان

    مقالهپژوهش های حفاظت آب و خاکعلیرضا واعظی، گروه خاکشناسی دانشکده کشاورزی دانشگاه زنجان لیدا پیری، دانش آموخته کارشناسی ارشد فیزیک-حفاظت خاک دانشگاه زنجان

    چکیده سابقه و هدف: فراهمی آب مهم ترین عامل تعیین کننده بهره وری در مناطق خشک و نیمه خشک است. در این مناطق عملکرد محصول تحت تأثیر توزیع و مقدار بارش و نگه داری آب در خاک است. به کارگیری روش های مدیریت خاک می تواند در مهار روان آب سطحی و افزایش نگه داری آب در خاک مناسب باشد. خاک ور

  • ظرفیت نگهداری آب روی تاج پوشش و تأثیر آن بر باران ربایی توده کاج تهران در منطقه نیمه خشک

    مقالهتحقیقات جنگل و صنوبر ایرانمریم السادات مطهری، دانشجوی کارشناسی ارشد جنگل داری و اقتصاد جنگل، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران پدرام عطارد، استادیار، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران

    تحقیق حاضر با هدف برآورد میزان ظرفیت نگهداری آب روی تاج پوشش و تاج بارش مستقیم در توده جنگل کاری شده کاج تهران (pinuseldarica medw.) در پارک جنگلی چیتگر واقع در منطقه نیمه خشک با بارندگی سالیانه 6/267 میلی متر و دمای سالیانه 2/17 درجه سانتی گراد انجام شد. میزان بارندگی در هر بارش

  • ارائه مدل انتشار پتانسیل عمل در بافت قلب با استفاده از اتوماتای سلولی و الگوی هندسی پتانسیل عمل

    مقاله۲۰۱۰فصل نامه علمی پژوهشی مهندسی پزشکی زیستیسید حجت سبزپوشان، فاطمه پورحسن زاده، آذر بادانگیز

    بافت قلب محیطی تحریک پذیر است. یکی از روش های توصیف انتشار پتانسیل عمل در بافت قلب، استفاده از مدل اتوماتای سلولیست. سرعت اجرای مدل های مبتنی بر اتوماتای سلولی در شبیه سازی های مقیاس بزرگ، یکی از مزایای آن نسبت به روش های مبتنی بر معادلات دیفرانسیل است. مدل های قبلی مبتنی بر اتوم