بررسی تأثیر آموزش راهبرد رسم شکل به معلمان پایه ی هفتم بر عملکرد حل مسئله ی دانش آموزان آن ها
چکیده
هدف اصلی پژوهش حاضر، بررسی تأثیر آموزش راهبرد رسم شکل به معلمان ریاضی پایهی هفتم بر عملکرد حل مسئلهی دانشآموزان آنها است. در این مطالعه 16 نفر از معلمان ریاضی پایهی هفتم استان همدان به روش نمونهگیری در دسترس به صورت هدفمند انتخاب و به دو گروه 8 نفری آزمایش و گواه تقسیم شدند. هر یک از معلمان گروه آزمایش نیز به تصادف دو کلاس پایهی هفتم خود را یکی به عنوان گروه آزمایش و دیگری به عنوان گروه گواه انتخاب نمودند. معلمان گروه آزمایش 12 جلسه تحت آموزش راهبرد رسم شکل قرار گرفته و این آموزشها را به دانشآموزان گروه آزمایش خود ارائه نمودند. دانشآموزان گروه آزمایش و گروه گواه به ترتیب 207 و 216 نفر بودند. این مطالعه از نظر هدف کاربردی و از نظر جمعآوری دادهها روش شبه آزمایشی با استفاده از طرح پیشآزمون و پسآزمون همراه با گروه گواه بوده است. ابزار اندازهگیری در پیشآزمون، 4 سوال از سوالات فونگ و لی (2009) که در پژوهش خود استفاده نمودند، یک سوال از سوالات مطرح شده در کنفرانس آموزش ریاضی سمنان (ریحانی، 1391) و در پسآزمون ترکیبی از سوالات محقق ساخته و سوالات مسابقات ریاضی کانگورو بود. روایی محتوایی و صوری سوالات پیشآزمون و پسآزمون توسط چندین نفر از اساتید ریاضی و آموزش ریاضی و همچنین چند نفر از دبیران ریاضی استان همدان تأیید شد. برای تعیین پایایی، سوالات پیشآزمون و پسآزمون بر روی گروه 30 نفری به عنوان نمونه اجرا شد و آلفای کرونباخ سوالات پیشآزمون 81/0 و آلفای کرونباخ سوالات پسآزمون 77/0 به دست آمد که در سطح مطلوبی بود. نتایج بهدست آمده از این تحقیق نشان میدهند که معلمان و دانشآموزان برای حل مسائل ریاضی معمولاً از راهبردهایی به غیر از رسم شکل استفاده میکنند. اما پس از آموزش راهبرد رسم شکل احتمالاً استفاده از این راهبرد را نسبت به سایر راهبردهای حل مسئله ترجیح میدهند. همچنین در صورت استفاده از راهبرد رسم شکل، مدلهای متنوعی توسط حل کنندگان، رسم شد. ضمناً به کمک آزمون پارامتریک t، تفاوت عملکرد حل مسئلهی دانشآموزان گروه آزمایش و گواه در پیشآزمون و پسآزمون معنیدار شد. بدین معنی که آموزش راهبرد رسم شکل در این دوره، بر عملکرد حل مسئلهی دانشآموزان تأثیر مثبت گذاشته است. اما به کمک آزمون ناپارامتریک u- من ویتنی، تفاوت عملکرد حل مسئلهی معلمان گروه آزمایش و گواه در پیشآزمون و پسآزمون معنی دار نشد. در تفسیر این موضوع شاید بتوان عنوان نمود که معلمان ریاضی، در هر صورت یک راهبرد، برای حل مسئله خواهند یافت. همچنین، با استفاده از طیف 5 تایی لیکرت نظر دانشآموزان و معلمان گروه آزمایش راجع به کیفیت آموزشهای ارائه شده در این دوره سنجیده شد که اکثر آنان، اثر این آموزشها را مثبت ارزیابی کردند. به نظر میرسد اگر برنامهریزان آموزشی نیز در تدوین کتب درسی به جای آموزش راهبردهای متعدد، راهبردهای کمتر ولی با عمق و غنای بیشتری را مد نظر قرار دهند؛ توانایی حل مسئلهی دانشآموزان افزایش خواهد یافت.