بررسی ساختار نظام سیاسی ایران در شاهنامه ی فردوسی
چکیده
نظام سیاسی ایران در شاهنامه، پادشاهی است که در آن جنبه ی یکتا سالاری مثبت (مونارشی) و منفی (تیرانی) منعکس شده است. این نظام از نظر شکل، بین نظام تکبافت پیچیده و فدرالیسم در نوسان است. فره ی ایزدی، دادگری، خسرو نژاد بودن، به سیره ی پادشاهان گذشته رفتن، دین و اقدامات رفاهی از عوامل مشروعیت پادشاه هستند که نبود آنها، حکومت پادشاه را غیر مشروع می کند. قدرت به صورت یک جانبه و عمودی اعمال می شود. وجود حلقه های دیگر قدرت سیاسی در کنار پادشاه، از استبداد او می کاهد و او را محدود می کند. پادشاهان به صورت موروثی، انتخابی، قیام و شورش و به کمک شاهان دیگر کشورها، تاج و تخت را تصاحب می کنند. نیروهای اجتماعی و نهادهای سیاسی-نظامی و اداری علاوه بر خویش کاری و وظیفه ی خود، در تصمیمات کلان سیاسی دخالت می کنند و در تحولات سیاسی نقش دارند. طبقات اجتماعی و دین در شاهنامه، در مسائل سیاسی فعال هستند. فرآیند نهادسازی سیاسی در دوره های اساطیری، پهلوانی و تاریخی تدریجی بوده و سیر تکاملی را طی می کند.