تأویل عرفانی واقعه ی عاشورا در شعر فارسی از صفویه تا دوره معاصر
چکیده
حادثه ی عاشورا و بازتاب وسیع آن بر فرهنگ و ادب فارسی قابل تأمل است و در تحقیقات ادبی جایگاه ویژه ای یافته است. گستره ی وسیع معنایی حادثه ی عاشورا، آن را درطول زمان و موقعیت های تاریخی گوناگون مستعد تأویل های تازه کرده است. در این پژوهش با بررسی قرائت های مختلف از حادثه ی عاشورا (احساسی، حماسی، عرفانی و ...) و تأکید بر قرائت عرفانی و بررسی جنبه های ادبیات عرفانی و تأثیر آن در شعر عاشورایی با قرائت های مختلف، بر برخی ابیات، تأویل عرفانی صورت گرفته است. این پژوهش با روش تحلیل محتوایی– کیفی در پاسخ به این سوال انجام شده است: آیا می توان از اشعار عاشورایی با قرائت های مختلف (احساسی، عرفانی، حماسی و ...) تأویل عرفانی ارائه داد؟ مهمترین یافته های پژوهش عبارتند از: -نگرش عرفانی در ادبیات عاشورایی از قرن سیزدهم به شکوفایی رسید و هرچه به زمان معاصر نزدیک شده، طیف گسترده تری از اشعار را به خود اختصاص داده است. -تاویل عرفانی در اشعاری که قرائت حسی دارند، اگر چه صد در صد ممکن نیست اما غیر ممکن به نظر نمیرسد چرا که بسیاری از واژگان پر بسامد در شعر عاشورایی همانند: (عطش، خون ...) میتوانند تاویل عرفانی داشته باشند و هر یک به عنوان نماد در پیکره ی زیبایی شناختی شعر برجسته جلوه کنند