تاثیر تغذیه و جفتگیری بر کارایی ذخیره سازی زنبور (bracon hebetor say (hym.; braconidae در سرما
چکیده
زنبور (say) bracon hebetor یکی از مهمترین پارازیتوییدهای خارجی لاروهای بالپولکداران آفت در شرایط مزرعه و انبار میباشد. این زنبور همه ساله در تعداد زیادی از انسکتاریومهای استان گلستان پرورش مییابد و به منظور کنترل آفات مختلف به ویژه helicoverpa armigera (hübner) در سطح مزارع مختلف رهاسازی میشود. به منظور در اختیار داشتن تعداد کافی از این زنبور و رهاسازی آن در زمانهای مورد نیاز، صاحبان انسکتاریومها مجبور به ذخیرهسازی آن در شرایط یخچال هستند. با توجه به اهمیت افزایش کارآیی ذخیرهسازی این زنبور در انسکتاریومهای تجاری، این پژوهش با هدف ارزیابی تاثیر دو عامل وضعیت تغذیه و وضعیت جفتگیری بر ویژگیهای زیستی و تولیدمثلی آن در دو مدت زمان ذخیرهسازی 7 و 14 روز انجام گردید. تاثیر عامل وضعیت تغذیه در سه سطح بدون تغذیه، یک بار تغذیه پیش از آغاز ذخیرهسازی و دو بار تغذیه (پیش از آغاز و در حین ذخیرهسازی) و تاثیر عامل جفتگیری در دو سطح "جفتگیری" و "عدم جفتگیری" بررسی شد. تمام دادهها به شکل فاکتوریل بر پایهی طرح کاملاً تصادفی و با استفاده از نرمافزار sas تجزیهی واریانس شدند و میانگین فراسنجهها با استفاده از آزمون lsd مقایسه گردید. نتایج این پژوهش نشان دادند که تغذیهی حشرات کامل زنبور b. hebetor از مواد قندی پیش از آغاز ذخیرهسازی در یخچال موجب بهبود اغلب ویژگیهای زیستی و تولیدمثلی آن (بویژه درصد زندهمانی و میانگین تخمگذاری روزانه) در مقایسه با زنبورهای گرسنه شد. همچنین، نتایج تعداد دفعات تغذیه (یک بار تغذیه در مقابل دو بار تغذیه) نشان داد که انجام تغذیهی نوبت دوم در حین ذخیرهسازی بر مقادیر اغلب فراسنجههای مورد بررسیِ زنبور تاثیر معنیدار نداشت و تنها میانگین تخمگذاری روزانه و طول عمر زنبورهای نر را به طور معنیداری افزایش داد. جفتگیری زنبور b. hebetor پیش از ذخیرهسازی آن در یخچال، اغلب موجب ارتقای فراسنجههای زیستی و تولیدمثلی شد به طوری که زنبورهای جفتگیری کرده در مقایسه با زنبورهای جفتگیری نکرده، مرگ و میر کمتری را پس از خروج از یخچال تجربه کردند و مادههای زنده مانده از طول عمر و میانگین تخمگذاری بالاتری برخوردار بودند. با افزایش طول مدت ذخیرهسازی از یک هفته به دو هفته، برخی از ویژگیهای کیفی زنبور کاهش یافتند به طوری که درصد مرگ و میر و طول عمر زنبورهای نر افزایش، دورهی نشوونمای مراحل نارس طولانیتر و میانگین تخمگذاری روزانه کاهش یافت اما مقادیر سایر ویژگیها (بویژه درصد مرگ و میر و طول عمر زنبورهای ماده) تغییر معنیداری نداشت. بر اساس نتایج این پژوهش توصیه میگردد از حشرات کاملِ جفتگیری کرده به منظور ذخیرهسازی این زنبور استفاده شود و حشرات کامل پیش از ذخیرهسازی حداقل یکبار با آبعسل تغذیه شوند.