پایان‌نامه

بررسی تطبیقی عقلانیت باور دینی از منظر کانت و علامه طباطبایی

جواد پورحسنی

چکیده

در این نوشتار با تحلیل مطالب دو فیلسوف شهیر غرب و اسلام به موضوع عقلانیت باور دینی از منظر کانت و علامه طباطبایی و تطبیق میان آراء ایشان پرداخته ایم . کانت با مبنای خاصی که در باب معرفت دارد ، معرفت به امور مابعدالطبیعه من جمله باور های دینی را منتفی دانسته است . او در فلسف? نقادی خویش به مشخص کردن میزان توانایی عقل و ذهن بشر در معرفت پرداخته است و عقل را از توجیه باورهای دینی که وراء امور تجربی است ناتوان می داند ولی در عقل عملی به دلیل پذیرش اخلاق روی به دین می آورد و دین را بر پای? اخلاق بنا می کند و باورهای دینی سه گانه ( خدا ، اختیار و جاودانگی نفس ) را به عنوان اصول موضوع? عقل عملی می پذیرد. اما علامه طباطبایی با پذیرش معرفت به امور ماوراء طبیعت و قبول توانایی عقل در شناخت آن ، شناخت و علم به باورهای دینی را ممکن می داند و ادله ای را نیز بر آن اقامه می کند . البته علامه علم به وجود خدا را به عنوان اصلی ترین باور دینی ، به علم حضوری و برهان صدیقین بدیهی می داند . در تطبیق میان آراء کانت و علامه به نتایجی دست یافته ایم که عبارتند از : ضعف مبنای کانت در باب معرفت و بدون دلیل بودن انحصار معرفت به حس ، در نتیجه باب معرفت درماوراء طبیعت برای انسان بسته نمی باشد . در ضمن بی اطلاعی کانت از علم حضوری ، دست او را از دستیابی به سنگ بنای معرفت بشری کوتاه کرده است . کانت براهین اثبات باورهای دینی را ناتوان می داند و انتقاداتی بر آنها وارد می کند اما در این نوشتار طبق نظر علامه به اشکالات پاسخ گفته ایم .

اساتید راهنما و مشاور

حسن معلمی، محسن قمی

پایان‌نامه‌های مشابه

  • عقلانیت باور دینی از دیدگاه پراگماتیسم

    پایان‌نامه۲۰۰۸وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه زنجان - دانشکده علوم انسانیمعصومه نظری

    عقلانیت باور دینی از دیرباز یکی از مهم ترین مسائل فلسفه ی دین بوده است؛ اما پرسش اصلی این است که عقلانیت به چه معنا است؟ ملاک و معیار عقلانیت باورهای دینی چیست؟ معیار پراگماتیسم برای سنجش عقلانیت باورهای دینی چه می باشد؟ چه نقدهای جدی بر دیدگاه پراگماتیسم در مورد عقلانیت باورهای

  • بررسی تنوع دینی از دیدگاه علامه طباطبایی و آلوین پلانتینگا

    پایان‌نامه۲۰۰۹وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه زنجانپریسا فیضی

    بی تردید، یکی از مهمترین مباحث فلسفه دین، مسئله تنوّع دینی است. دیدگاه های مختلفی در بحث تنوّع دینی از سوی فیلسوفان مطرح شده است. بسیاری از دانشمندان و صاحب نظران حوزه دین در صدد ارائه دیدگاهی موجّه و قابل قبول نسبت به این مسئله هستند. پژوهش حاضر به بررسی و مقایسه نظریّه آلوین پل

  • وحی و تجربه دینی از دیدگاه علامه طباطبایی و فردریک شلایرماخر

    پایان‌نامه۲۰۱۳وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه ملایر - دانشکده الهیات و معارف اسلامیمعصومه شجاعی

    چکیده تحقیق: هدف از این تحقیق بررسی و تحلیل تطبیقی دیدگاه علامه طباطبایی و فردریک شلایرماخر در باب مسئله وحی و تجربه دینی است. شلایرماخر با طرح نظریه تجربه دینی قصد داشت به دین اصالت بخشد و آن را از فروکاستن به حوزه اخلاق نجات دهد. از نظر او دین از سنخ شهود و احساس است، احساسی که

  • بررسی تطبیقی آیات زنان در تفسیر (المیزان علامه طباطبایی - من وحی القرآن محمدحسین فضل الله)

    پایان‌نامه۲۰۱۳دانشگاه تربیت معلم - تهران - دانشکده ادبیات و علوم انسانیآسیه لطیفی

    درقرآن آیات فراوانی دربارة زنان وجود دارد که برخی، آیات زنان را به گونه ای تفسیرنموده اند که هویت و شخصیت انسانی زن را زیرسؤال برده اند و برخی دیگربه شکلی متفاوت به موضوع نگریستند وشخصیت زن را برابر با مرد دانسته اند.این نوشتار با هدف تبیین دیدگاه های دو مفسرمطرح شیعی، علامه طباط

  • بررسی تطبیقی دیدگاه امام فخر رازی و علامه طباطبایی درباره نسخ و بداء

    پایان‌نامه۲۰۱۱وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی - دانشکده علوم انسانی و تربیت بدنیام کلثوم محمدی

    بر اساس تعالیم ائمه ی معصومین علیهم السلام شیعه معتقد است خداوند مقدرات خود را در مورد هستی و انسان از روی حکمت تغییر می دهد؛ از این عقیده و مفهوم به "بداء" تعبیر می شود که اکثر علما آن را "نسخ تکوینی" دانسته اند. تحقق بداء در مورد مقدرات مربوط به انسان ها به سبب آن است که برخی ا

  • بررسی رابطه ی عقل و دین از منظر مکتب تفکیک و نقد آن از منظر مرحوم علامه طباطبایی و استاد جوادی آملی

    پایان‌نامه۲۰۱۰وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه قم - دانشکده الهیات و معارف اسلامیمیثم ابراهیمی

    عقل نقش بارزی در تقویت دین داشته و دین نیز در ترویج تعقل گام های موثری برداشته است، بین این دو رابطه ی تنگاتنگی بر قرار است. به علت مطرح شدن برخی از موضوعات از جانب دین که یا از دسترس عقل خارج است و یا هر کسی ظرفیت فهم آنها را ندارد، به ظاهر نوعی ناسازگاری بین این دو منبع معرفت ز

اسناد مشابه

  • بررسی تطبیقی «عقلانیت باور دینی» از منظر پلانتینگا و علامه طباطبائی

    مقاله۲۰۱۹فصلنامه علمی پژوهشی آیین حکمتهادی صادقی، مرتضی حبیبی سی سرا

    پرسش از «عقلانیت باور دینی» ذهن دین‌پژوهان، بهویژه بسیاری از فلاسفه دین را به خود معطوف کرده است. زمینۀ طرح این پرسش، مخصوصاً «معقولیت باور به خدا» را باید در مغربزمین جستوجو کرد. به چالش کشیده‌شدن مفاهیم بنیادین دینی، در کنار نارسایی برخی مفاهیم فلسفی، بسترساز تضارب آرا درباره ا

  • بررسی تطبیقی عقلانیت باور دینی در پرتو فرزانگی نزد سهروردی و زگزبسکی

    مقاله۲۰۲۲حکمت معاصرعباس خسروی بیژائم، محمد سعیدی‌مهر، سید علی علم الهدا، غلامحسین خدری

    یکی از الگوهای معرفت شناسی باور دینی معرفت شناسی فضیلت گرا است. این نظریه با تمرکز بر فضایل عقلانی بویژه فرزانگی و ویژگی منشی باورمند به ارزیابی باور دینی می پردازد. زگزبسکی در نظریه معرفتشناسی فضیلت ناب با تکیه بر فضایل عقلانی بویژه فرزانگی به تبیین باورهای دینی پرداخته است. آرا

  • عقلانیت باور دینی از نگاه برون گرایان

    مقاله۲۰۱۲پژوهشنامه فلسفه دین (نامه حکمت)محمد علی مبینی

    دفاع از عقلانیّت باور دینی در طول تاریخ، بسته به نوع رویکردهای فلسفی و معرفتی حاکم بر اندیشه ی بشر، رنگ‎های مختلفی به خود گرفته و انواع گوناگونی پیدا کرده است. بسط و توسعه ی برون‎گرایی در معرفت‎شناسی معاصر، سبب شده است تا عدّه‎ای از اندیشمندان دینی، که در باب معرفت، دیدگاهی برون‎

  • عقلانیت باور دینی از نگاه برون گرایان

    مقاله۲۰۰۳پژوهشنامه فلسفه دینمحمد علی مبینی

    دفاع از عقلانیّت باور دینی در طول تاریخ، بسته به نوع رویکردهای فلسفی و معرفتی حاکم بر اندیشه‌ی بشر، رنگهای مختلفی به خود گرفته و انواع گوناگونی پیدا کرده است. بسط و توسعه‌ی برونگرایی در معرفتشناسی معاصر، سبب شده است تا عدّهای از اندیشمندان دینی، که در باب معرفت، دیدگاهی برونگرایا

  • اختلاف‌نظر بی‌توضیح و عقلانیت باور دینی تحلیل و نقد نظریۀ نیکلاس والترستورف

    مقاله۲۰۲۶متافیزیکغزاله حجتی

    مسألۀ اختلاف‌نظر دینی یکی از بنیادی‌ترین مسائل معرفت‌شناسی دین معاصر است و نیکلاس والترستورف، از برجسته‌ترین فیلسوفان دین تحلیلی، در دهه‌های اخیر کوشیده است پاسخی بدیل به این مسأله ارائه دهد. نظریۀ او که بر مفاهیمی همچون اختلاف بی‌توضیح، استحقاق معرفتی و اعتماد عقلانی استوار است،

  • نقش زبان و زمان درحوزه معرفت دینی از دیدگاه علامه طباطبایی

    مقاله۲۰۲۴معرفت و بصيرت اسلاميMasoumeh Bayat، معصومه بیات

    این مقاله به بررسی دیدگاه علامه طباطبایی درباره نقش زبان و زمان در حوزه معرفت دینی می‌پردازد. علامه طباطبایی به عنوان یکی از فیلسوفان و مفسران برجسته اسلامی، نگرش‌های عمیقی در رابطه با تفسیر متون دینی ارائه داده است. وی بر این باور است که زبان و زمان، عوامل مهمی در شکل‌گیری و انت