مطالعه تطبیقی و جامعه شناختی نگاره های کتاب جامع التواریخ رشیدی و ظفرنامه تیموری
چکیده
دانش بین رشته ای جامعه شناسی هنر، برای شناخت جوامع، به آثار هنری نیز رجوع می کند ولذا در این پژوهش هنر نگارگری دوره ایلخانی و تیموری مورد بررسی جامعه شناختی قرار می گیرد. هدف اصلی این تحقیق بنیادی که با روش توصیفی و نمونه پژوهی انجام شده است، یافتن عوامل سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی موثر بر روند تحولات هنری به ویژه هنر نگارگری دوره ایلخانی و تیموری در مقابل تاثیر هنر بر جامعه است. برای این منظور نگاره های دو کتاب تاریخی جامع التواریخ رشیدی و ظفرنامه تیموری مورد تحلیل تطبیقی و جامعه شناختی قرار می گیرند. نگاره های دو کتاب جامع التواریخ رشیدی و ظفرنامه تیموری بیشتر حول محور پادشاهان و شاهزادگان و اقدامات سیاسی و اجتماعی آنان شکل گرفته اند. در این میان هنرمندان دوره ایلخانی به نقش محوری و مرکزیت پادشاه تأکید کرده و از پرداخت به جزئیات ممانعت ورزیده اند، اما هنرمندان دوره تیموری جزئیات بیشتری را درباره ی شرایط سیاسی، اجتماعی و فرهنگی به تصویر کشیده اند. در کل آثار هنری این دوران، به خوبی شرایط سیاسی، اجتماعی و فرهنگی حاکم بر این دو دوره را بیان می کنند و در یک جمع بندی کلی، ارتباطی دو سویه در عظمت بخشی به حاکمان از سوی هنرمندان و نیز توجه به هنر، به ویژه از سوی حاکمان تیموری مشاهده می شود؛ گویا یک حمایت دو طرفه بین دولتها و هنرمندان برقرار بوده است. بنابراین می توان اظهار داشت که در طول تاریخ، هنرها از جمله هنر نگارگری در دو دوره ی ایلخانی و تیموری، نقش بسیار مهمی در بقاء و القاء عظمت حکومتها داشتند و از سوی دیگرحمایت از هنر توسط حاکمان درواقع، برای پادشاهان قدرتی والا را به ارمغان می آورد.