پایان‌نامه

بررسی نگاره های رستم از منظر شمایل نگاری(از دوره ایلخانی تا کنون)

چکیده

رستم از شاخص ترین شخصیت های ادبیات حماسی فارسی می باشد، که در شاهنامه ی ابوالقاسم فردوسی در قرن چهارم هجری قمری خلق شده است. بخشی قابل توجهی از این حماسه در برگیرنده ی توصیف های فردوسی از ظاهر، رفتار و روحیات رستم است. این توصیف ها دست مایه ی تصویرگران و نقاشان ایرانی برای خلق تصاویر بسیاری از زمان خلق این اثر تا کنون بوده است. تصاویر خلق شده از رستم که توسط تصویرگران در ادوار مختلف به تصویر کشیده شده اند، هر یک ویژگی مختص به خود و دوره ی حیات تصویرگر را دارد. همین تفاوت ها دست مایه ا ی شده تا شمایل رستم از منظر شمایل نگاری مورد مطالعه و بررسی قرار گیرد. شمایل نگاری روشی کاملا توصیفی و بعضا آماری از یک فرایند به شمار می رود، از این رو وظیفه ی شمایل نگاری توصیف و طبقه بندی تصاویر است. شمایل نگاری مطالعه ی محدود و به عبارتی فرعی به شمار می رود، که شناخت ما را نسبت به این که مضامین خاصِ آثارِ هنری کی و کجا از طریق نقش مایه ها ی خاص پیدا می شوند، میسر می سازد. تصاویر موجود از شاهنامه های شاخص و منابع مرتبط با شاهنامه گردآوری و تغییراتِ ظاهری رستم به عنوان یک شمایل در طول زمان مورد بررسی قرار گرفت. چند نقش مایه و مشخصه در دوره ها ی مختلف همواره در شمایل رستم وجود دارد و باعث تمایز رستم از دیگر شخصیت های شاهنامه شده است. سه نقش مایه بیشترین طیف تغییرات را در بر می گیرند که شامل؛ ببر بیان، کلاه خُود و ریش دو شاخ او می باشند. در پایان، همین سه نقش مایه بیشترین توجه نگارنده را در بر گرفته و سعی شده تا تغییرهای ظاهریشان در ادوار مختلف مورد بررسی قرار گیرد. نگاه کردن از این منظر، نگارنده را به این نتیجه رسانید که تصویرگران ادوار مختلف، هر یک تصویری متناسب با زمانه ی خود را از شمایل رستم خلق نموده اند و بیشتر این تصاویر منطبق بر متن شاهنامه نیستند.

اساتید راهنما و مشاور

بهنام کامرانی

پایان‌نامه‌های مشابه

  • بررسی داستان نبرد رستم و اسفندیار از منظر شمایل نگاری

    پایان‌نامه۲۰۱۵وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه هنر - دانشکده هنرهای کاربردیحسین دیری

    هدف از تدوین این پایان نامه شناسایی نمادپردازی های صورت گرفته در داستان رستم و اسفندیار در ارتباط با عنصر آب، با استفاده از روش شمایل نگاری است. بنابر روایت فردوسی در شاهنامه، اسفندیار روئین تن است اما رستم به راهنمایی سیمرغ به نقطه ضعف او پی برده و با پرتاب تیری او را به کام مرگ

  • بررسی نگاره پرنده در منسوجات از دوره ایلخانی تا پایان صفوی

    پایان‌نامه۲۰۱۴وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه الزهراء - دانشکده هنرفاطمه بهرامی

    لباس از دیرباز بخشی از پیکره فرهنگی هر قوم و ملیت انسانی بوده است که همواره در پیوندی نزدیک با اندیشه و باورهای آن جامعه بوده است. در این میان نقوش تزئینی به کار رفته در منسوجات و البسه در بیان اندیشه ها و عقاید طراح و به تبع آن سلیقه ی پوشنده نیز نقش مهمی را ایفاء می¬کنند. نقش پ

  • بررسی سنگ قبرهای تصویری استان چهارمحال و بختیاری از منظر شمایل نگاری

    پایان‌نامه۲۰۱۵وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه هنر - دانشکده هنرهای تجسمیمیترا سلطانی

    چکیده تنوع زیستی و تاریخ کهن استان چهارمحال وبختیاری منجر به شکل گیری فرهنگ تصویری ویژه ای در رابطه با سنگ های مزار شده است. این فرهنگ تصویری که در پیکره ها و نقوش روی مزارهای این منطقه منعکس شده است، نمایانگر باورها، آداب و سنن، و موقعیت اجتماعی مردم است که می توان آن را در قالب

  • تحلیل شمایل نگاری و گاهنگاری سنگ نگاره های قصرقند نیکشهر

    پایان‌نامه۲۰۱۰وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه سیستان و بلوچستان - دانشکده ادبیات و علوم انسانیمجتبی سلطانی

    سنگ نگاره یکی از آثار فرهنگی و هنری اقوام مختلف انسانی است که تاکنون مجموعه های متنوعی از آن در بسیاری از نقاط دنیا به دست آمده است. بلوچستان از جمله مناطق بسیار غنی این هنر بدوی در ایران است که در بخش هایی مانند سراوان، سرباز و خاش مجموعه های فراوانی از آنها شناسایی شده است. مطا

  • بررسی هنر صخره ای خراسان شمالی بر اساس سنگ نگاره های جربت (بررسی شمایل نگاری و سبک شناسی)

    پایان‌نامه۲۰۱۲وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه سیستان و بلوچستان - دانشکده هنر و معماریآیگین مردانی ولندانی

    مطالعه ی سنگ نگاره ها به عنوان بخش مهمی از هنر صخره ای، امروزه در سرتاسر جهان، به عنوان یکی از شاخه های مهم هنر و باستان شناسی بسیار حایز اهمیت است، زیرا بررسی این آثار در کشف زمینه های فکری و فرهنگی اجداد انسان نقش به سزایی دارد. ایران یکی از کشورهایی است که منابع عظیمی از این ه

  • بررسی فنون دیوار نگاره های پنج بنای متعلق به دوره ایلخانی در شهر یزد

    پایان‌نامه۲۰۱۲وزارت علوم، تحقیقات و فناوری - دانشگاه هنر اصفهان - دانشکده هنرطاهره شیشه بری

    با وجود مطالعات گسترده ای که درباره هنر دوران مغول در ایران انجام شده است شناخت ما از تزئینات معماری، به خصوص هنر دیوارنگاری این دوره، بسیار نا چیز است. شاید علت آن تعداد محدود آثار به جا مانده از آن دوران باشد. بیشتر دیوارنگاره ها در بناهایی که کاربری مدرسه- مقبره دارند دیده می

اسناد مشابه